FREZYA (Freesia)
Frezyalar parlak renkleri ve emsalsiz kokusuyla kış aylarında kesme çiçek
olarak evlerimizi şenlendirir. Biraz özenle bu güzel çiçeği bahçemizde de yetiştirebiliriz.
Frezya iyi drenajlı hafif toprak, kuytu ve güneşli bir yer ister. Minik
soğanlar nisan ayında 5 cm. derinlikte ve 10-15 cm. aralıklarla dikilir. Düzenli
su verilir. Temmuz'dan Ekim'e kadar sürekli çiçek açar. Bitki sarardıktan sonra
soğanları dikkatlice sökülür. Kuru kum içinde bahara kadar saklanır.
SÜMBÜL (Hyacintus)
Zarafeti ve güzel kokusuyla eskiden beri şiirlere, şarkılara konu olan
sümbüller geleneksel çiçeklerimizdendir. Ülkemizde tabii olarak bulunan bu çiçek
zamanla Avrupa'ya götürülmüş, özellikle Hollanda'lı çiçekçiler tarafından aşılanarak
pek çok çeşidi elde edilmiştir.
Tabii sümbüller uçuk pembe, mavi ve beyaz renklerde, yalınkat olur. Ağır
ve tatlı bir kokusu vardır. Dikildiği yerde sürekli çoğalır ve yetiştirilmesi
kolaydır.
Hollanda sümbülleri ise çok zengin renklere sahiptir. Çiçekleri kalın bir
sapın çevresinde katmerli ve çok sayıdadır. Cinsine göre ağır veya hafif kokulu
olabilir.
Sümbül soğanları Eylül-Ekim aylarında iyi gübrelenmiş toprağa 15 cm. derinlik
ve 20-30 cm. aralıklarla dikilir. Tabii sümbüller Mart- Nisan, Hollanda sümbülleri
ise Nisan-Mayıs aylarında açar. Soğanları topraktan çıkarmaya gerek yoktur.
ZAMBAK (Lilium)
Zambak çiçeği insanlık tarihinde çok eski bir geçmişe sahiptir. Öyle ki
bundan 3000 yıl önce yetiştirildiğine dair kayıtlar vardır. Çok fazla çeşidi üretilmiştir.
Zambak yetiştirmek kolay değildir. Sabır ve bilgi gerektirir.
Zambak soğanları genellikle Ekim ayında dikilir. İyi drenajlı, rüzgar almayan
ve güneşli bir yer seçilir. Humus veya gübreyle zenginleştirilmiş toprakta 20
cm. derinliğinde bir çukur açılır. Çukurun dibine biraz iri kum serpilir. Kökler
yaygın bir şekilde yerleştirilir. İyi toprakla çukur doldurulur. Hafifçe bastırılır.
Bahar ve yaz aylarında düzenli ve bol su gerektirir. Çiçeği açıp bittikten
sonra da zambak sulanıp beslenmeye devam edilir. Solan çiçekler kesilir ama sap
kısmı sonbaharda kendiliğinden kuruyuncaya kadar bırakılır. Soğanları topraktan
çıkarmaya gerek yoktur.
NERGİS (Narcissus)
Nergisler şüphesiz soğanlı bitkilerin en tanınmış üyelerinden biridir.
Yetiştirilmesi çok kolaydır. Soğanları bir kere dikildikten sonra topraktan çıkarılmaz.
Yıldan yıla çoğalarak olduğu yerde yayılır. Nergislerin ana rengi sarı olmakla
beraber beyaz, portakal rengi veya iki renkli olanları da vardır. Çiçeklerin farklı
boyut ve biçimlerde, kokulu ve kokusuz çeşitleri bulunur.
Nergisler normal bahçe toprağında, güneşte veya hafif gölgede yetişebilir.
Soğanlar Eylül başlarında 10- 15 cm. derinliğinde dikilir. Çiçekler cinsine göre
Şubat ve Nisan arasında açar. Bitkinin yaprakları kuruyana kadar kesilmemelidir.
GİRİT LALESİ (Ranunculus)
Girit lalesi pençe adı verilen köklerden yetiştirilir. Gösterişli çiçekleri
suda uzun süre dayanır. Ayrıca sevilen bir bahçe çiçeğidir.
Pençeler Mart ayında güneşli bir yere 5 cm. derinlik ve 15 cm. aralıklarla
dikilir. Mayıs ve Haziran'da açar. Bitki kuruduktan sonra pençeler topraktan çıkarılıp
kuru kum içinde saklanmalıdır.
SÜSEN (Iris)
Süsen kılıç biçimi yaprakları, garip biçimli ve güzel kokulu çiçekleriyle
çok rastlanan bir çiçektir. Bizde genellikle mor renkli olarak bilinir. Oysa dünyada
çok sevilen süsenin parlak maviden siyaha kadar birçok rengi elde edilmiştir.
Süsen farklı zamanlarda açan birkaç türe sahiptir.Kolay yetişir. Fazla bakım
istemez. Bol güneş, drenajı düzgün iyi işlenmiş bahçe toprağı yeterlidir. Yazın
suyu sever. Rizom denen etli kökleri yıldan yıla yayılarak çoğalır. Kışın topraktan
çıkarılmaz.
Rizomlar sonbaharda ana bitkiden ayrılır. 5 cm. derinlik ve 15-20 cm. aralıklarla
dikilir. Cinsine göre Şubat ayından Temmuz'a kadar açabilir.
LALE (Tulip)
Bir devre adını veren bir çok sanat dalının değişmez motifi olan lale aynı
zamanda milli çiçeklerimizdendir. Ne yazık ki bu zarif çiçeği park ve bahçelerde
eskisi kadar sık göremiyoruz.
Lale bahçede olduğu kadar saksılarda da yetiştirilebilir. Farklı zamanlarda
açan yüzlerce çeşidiyle Mart'tan Mayıs sonuna kadar göz zevkimizi okşayan çiçeklerini
eksik etmez.
Lale soğanları mümkün olduğu kadar geç dikilmelidir. Soğanları çeşidin çok
olduğu Eylül- Ekim aylarında satın alın. Serin ve karanlık bir yerde muhafaza
edin. Kasım sonlarında toprağa dikin.
Soğanlar 15 cm. derinlik ve 10-15 cm. aralıklarla dikilir. İyi işlenmiş
bahçe toprağı ve bol güneş ister. Düzenli sıralar halinde olabileceği gibi soğanları
toprağa serpip oldukları yere dikerek tabii bir manzara da elde edebilirsiniz.
Özellikle çim alanlarda böylesi göze daha hoş görünür. Yalnız ilkbaharda
lalelerin yaprakları kahverengileşmeden biçilmemelidir. Çiçekleri geçtikten sonra
laleler sulanıp arada sıvı gübreyle beslenirse soğanı kuvvetlenir ve ertesi yıl
tekrar açar. Soğanları topraktan çıkarmaya gerek yoktur.
ÜZÜM SÜMBÜLÜ (Muscari)
Anadolu'da, çayırlarda tabii olarak yetişir. Boyu 15-20 cm.,çiçekleri genelde
mor olmakla beraber,sarı ve beyaz çeşitleri de vardır. Katmerli olanları çok güzeldir.
Kolay yetişir. Zamanla çoğalır. Diğer gösterişli çiçeklerin arasında güzel bir
zemin oluşturabilir. Çim alanlara dikilebilir.
Soğanları Eylül-Ekim aylarında,7,5 cm. derinlik,10 cm. aralıklarla dikilir.
Mart-mayıs aylarında çiçeklenir. Güneşi sever. Soğanları topraktan çıkarmak gerekmez.
ŞAH TACI (Fritillaria)
Doğu Anadolu bölgesinde tabii olarak bulunan bu bitki eskiden beri bahçelerimizde
yetiştirilir. Soğanları oldukça iri ve keskin kokuludur.Bu özelliğiyle bahçeden
yılan ve fareleri uzak tuttuğuna inanılır.
İki cinsi vardır. Sarı veya portakal renkli Şah tacı toplu halde, aşağı
doğru sarkan çiçeklere sahiptir. Boyu 50-75 cm.uzayabilir. Hafif desenli mor veya
beyaz çiçekli diğer cins daha kısa boylu olup çiçekleri tek tek açar.
Hafif gölge ve drenajı iyi toprakları sever. Toprak iyi işlenmiş ve gübreli
olmalıdır. Soğanlar Eylül ve Kasım ayları arasında 25-30 cm. derinlik, 30-45 cm.
aralıklarla dikilir. Nisan ayında çiçeklenir. Soğanlar topraktan çıkarılmaz. Toprağına
her yıl az miktarda yanmış gübre konur.
GALA (Calla lily)
Bu gösterişli bitki kesinlikle bahçeye ayrı bir hava verir. Suyu çok sevdiği
için havuz kenarlarına veya fazla sulak yerlere dikilebilir. Son zamanlarda çok
değişik renklerde gala üretilmekle beraber dış mekan için en dayanıklı olan beyaz
çiçeklilerdir.
Rizomları yaz sonuna doğru ayrılarak humuslu toprakla doldurulmuş bir saksıya
dikilir. Üzerinde yaprağı olabilir. Önceleri az sulanır. Bitki büyümeye başlayınca
artırılır.
Saksıda yetişebilir. Yahut humuslu toprağa bahçeye de dikilebilir. Bahar
ve yaz boyunca çiçekleri geçene kadar toprağı hep ıslak tutulmalıdır. Daha sonra
suyu azaltılır.
ZEPHYRANTHES
Son derece zarif, bahçe ve balkonlarımızda kalıcı bitki olarak yetiştirebileceğimiz
bir çiçektir. İğne biçimli yaprakları, çiğdeme benzer beyaz çiçekleri vardır.
Temmuz ve Ağustos aylarında sürekli açar. Boyu 15 cm. kadar uzar. Pembe ve sarı
çiçekli olan cinsleri de vardır ama bunlar soğuğa daha az dayanıklı olup, limonluklarda
yetiştirmeye elverişlidir.
Özellikleri
Soğanları Nisan ayında bol güneş alan bir yere 5 cm. derinlik ve 10 cm.
aralıklarla dikilir. Toprağı kumlu olmalıdır. Ayrıca ilkbahar ve yaz boyunca köklerinden
ayrılarak dikilebilir. Kolayca tutacaktır. Suyu sever. Saksı ve çiçekliklerde
de çok güzel durur.