Kaçak yapılaşmanın bir türlü önlenemediği Boğaziçi, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş’ın çabalarıyla yeni İmar Kanunu’na kavuşuyor. SİT alanı olarak belirlenen Boğaziçi’nin doğal güzellikleri, kültürel ve tarihi değerleri, 1983 yılında çıkarılan İmar Kanunu ile korunmaya çalışıldı. Fakat kanun bir türlü amacına ulaşamadı. Kanunun bir diğer amacı olan Boğaziçi’nde nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlama hedefi de gerçekleşmedi.

Boğaziçi İmar Müdürlüğü’nün yetki alanında 28 bin 873 adet bina bulunuyor. Bunların 3 bin 4 adedi mevzuata aykırı; 6 bin 612 tanesi de gecekondu. Buna göre Boğaziçi’nde kanuna uygun olmayan toplam 9 bin 616 adet yapı yer alıyor. Kaçak yapılaşmayla etkin mücadele için 2004 yılında çıkarılan ve hapis cezası getiren Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesi de fayda etmedi.

Ağustos ayının son günlerinde Büyükşehir Belediyesi’nin Beykoz’daki yatırımlarının açılışını yapan Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, kaçak yapılaşma konusunda vatandaşların protestosuna hedef oldu. Beykoz Meydanı’na kurulan platform üzerindeki törende Topbaş konuşurken bir grup, Beykoz’daki imar uygulamaları ile ilgili, “Gecekonduları yıkacağına burada kaçak villa var. Onu yık.” diyerek protesto gösterisinde bulundu.

Halen yürürlükte olan Boğaziçi İmar Kanunu’nun kaçak yapılaşmayla mücadelede yeterli olmadığını düşünen Başkan Topbaş, yeni kanun taslağı için çalışma yapılması talimatı verdiğini açıkladı. Başkan Topbaş, yeni kanunun af anlamına gelmediğini ve kaçak yapılaşmaya hiçbir şekilde müsamaha ve tolerans göstermeyeceklerini ifade etti. Yeni kanun taslağının önümüzdeki yasama yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde ele alınması ve kanunlaşması bekleniyor.

Başkan Topbaş, Boğaziçi’ne bakıldığı zaman geçmişte küçük yerleşim alanları olarak bilinen koylardaki ufak kasabaların artık devasa ilçeler olduğunu belirtiyor. “Maalesef Boğaziçi İmar Kanunu varken, belediyeler varken bile Boğaziçi’nin ön görünümündeki yapılanmalar önlenememiştir.” diyen Başkan Topbaş, “Bu biraz da insanların yasalara saygısına bağlı olan bir davranıştır. Bu kent, çok iyi kullanıldığı zaman güzelliğini devam ettirmesi mümkündür. Ama heder edildiği zaman, kötü kullanıldığı zaman dünyaya yansıması istediğimiz şekilde olmaz. İstanbul herkes tarafından dikkatle, hayranlıkla takip ediliyor. Bir gelişme sürecine girdi. Bundan sonra artık müsamaha, tolerans göstermemiz mümkün değil.” diyor.

Boğaziçi için özel olarak hazırlanan 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu, 1983’te kabul edildi. Kanunun amacı ‘İstanbul Boğaziçi alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemek’ olarak tespit edildi. Bu kanunla Boğaziçi İmar Müdürlüğü kuruldu. 1985 yılında yürürlüğe giren 3194 sayılı İmar Kanunu ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu’nda değişiklik yapıldı ve Boğaziçi alanında, Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi’ndeki uygulamalar Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na; Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri’ndeki uygulamalar ise ilçe belediyerine devredildi.

SİT alanı olarak belirlenen Boğaziçi, toplam 11.500 hektar alana yayılıyor. Bu alan Rumeli yakasında; Ortaköy Camii’nden başlayıp Rumelifeneri’ne, Anadolu yakasında ise Üsküdar’da, Üsküdar Vapur İskelesi’nden başlayıp Anadolufeneri’ne kadar uzanıyor. Boğaziçi İmar Müdürlüğü’ne bağlı olan arazi 4 bin 635 hektarlık alanda yer alan Sarıyer, Beşiktaş, Üsküdar ve Beykoz ilçelerini içinde barındıran Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi’ni kapsıyor.

TCK’nın 184. maddesi Boğaziçi’ne fayda etmedi
Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişinin, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını öngören TCK’nın 184. maddesi, Boğaziçi’ne fayda etmedi. 12 Ekim 2004 tarihinden sonra yapılan mevzuata aykırı yapılar için geçerli olan söz konusu madde uyarınca Boğaziçi İmar Müdürlüğü 2006’nın Haziran ayına kadar 176 suç duyurusunda bulundu. Fakat bunlarla ilgili cumhuriyet savcılıkları henüz bir işlem yapmadı.
Boğaziçi İmar Müdürü İrfan Uzun, 184. madde uyarınca kaçak yapı girişimlerinde bulunup ceza alan şahısların yaptıkları kaçakları anında yıkacaklarını ve cezadan kurtulacaklarını söyledi. “Bu kararlar, kamuya mal edildikçe kaçak yapı girişimleri giderek azalacaktır.” diye konuştu.

5 yıl hapis cezasının bile kaçak yapılaşma sorununu çözemediği Boğaziçi konusunda değerlendirmelerde bulunan Başkan Topbaş, yeni kanun çalışmalarında değişik kişilerden görüşler alındığını belirtiyor. Başkan Topbaş, halen yürürlükte olan kanunun bazı noktalarda geçerliliğini yitirdiğini savunuyor.