Boyanın kullanım alanlarına ve amaçlarına göre çok değişik özelliklere sahip
olması gerekir. İyi bir boyada bulunması gereken özellikler:
Örtücü olmalı
Boyanın uygulandığı yüzeyi kapatması, yüzeyi göstermemesidir. Boyanın iki
katta yüzeyi kapatması beklenir.
Kolay uygulanabilir olmalı
Boyanın, fırça ile uygulanırken, rahat bir uygulama ve sonuçta iyi bir
yüzey görünümü etkisi bırakması beklenir
Fiziksel etkilere dayanıklı olmalı
Sürtünme, çizilme, silinmeye dayanıklılık.
Kimyasal etkilere dayanıklı olmalı
Sabun, deterjan, kola, yağ, meşrubat v.s gibi maddelere dayanıklı olması
gerekmektedir.
Atmosferik ve Özel Şartlara Dayanıklı olmalı
Yağmur, güneş ve diğer atmosferik koşullara dayanıklı olması gerekir.
Dekoratif olmalı
Tüm bu özellikleri barındırmasının yanında dekoratif bir görüntü kazandırması
beklenir.
Boya cinsine göre özellikle neler olmalı?
Dahili plastik boyadan beklenen özellik
Bu tip boyalardan örtücülük, beyazlık, silinebilirlik, dekoratiflik beklenmektedir
Harici plastik boyadan beklenen özellik
Örtücülük, dış atmosferik şartlara dayanıklılık, solmamak, dekoratiflik.
Sentetik boyadan beklenen özellik
Örtücülük, fırça ile rahat uygulanması, parlaklık kalıcılığı, sararmama,
solmama, silinirken sabun ve deterjanlardan etkilenmeme, dış koşullarda atmosferik
şartlara dayanıklılık ve dekoratifliktir.
Yukarıdaki özelliklere dikkat edilirse, dekoratiflik çok önemli bir özellik
olmasına rağmen diğer özellikler boyanın uzun ömürlü olması ile ilgili olduğundan
önem taşır. Bunun yanında uygun olmayan yüzey hazırlığı, boyanın hatalı uygulanması
ve kullanılması, uygun olmayan hava şartları boyadan iyi sonuç alınmasını en az
% 50 olumsuz etkiler.
Ayrıca kullanılacak boyaların TSE standartlarına uygun olması istenmektedir.
Su bazlı boyalarda TS 5808'e, sentetik boya ve verniklerin TS 39'a, dış cephe
hazır sıvalarının ve boyalarının TS 7847' ye uygun olması istenmelidir
Boya yaparken dikkat edilmesi gerekenler
Boya yaparken fırça, rulo ne zaman kullanılmalı: Duvarlarda rulo ile çalışmak
daha hızlı ve kolaydır. Duvarların kesişimlerinde, kapı, pencere vb ahşapların
boyanmasında firçaya her zaman ihtiyaç vardır.
Genelleme olarak şunlar söylenebilir; su bazlı boyalar için sentetik fırçalar,
yağlı boyalar için doğal kıllı fırçalar, pürüzlü ve dekoratif yüzeyler oluşturmak
için uzun tüylü rulolar, düz yüzeyler için çok kısa tüylü rulolar kullanılabilir
Doğru boyayı nasıl seçersiniz: Boyanacak yerin rengine daha kolay karar verebilmek
için en az 1 m²'lik alana uygulama yapılmalıdır. Mekanın ışık durumu göz önünde
bulundurulmalıdır.
Günün hangi saatinde hangi koşullarda mekanda bulunulacağı da düşünülerek ona
göre değerlendirme yapılmalıdır. Bazı renkler doğal ışık ve elektrik ışığı altında
tamamen farklı görünür. Seçilen rengin mekandaki eşyalara uyum sağlaması için
boyalı alanın etrafına özellikle tercih edilen eşyalar konulup düşünülmelidir
Duvarları boyamadan önce neler yapılmalı: Boyanın iyi sonuç vermesinde ön yüzey
hazırlığı denen işlemler çok önemlidir. Kolay ve dayanıklı bir boyama için yüzeydeki
eski boya ve kağıt kalıntıları çıkartılmalı, yüzey zımparalanıp oluşan tozlar
silinmelidir.
Kir ve lekeler deterjanlı su ile temizlenip bu kısımlar kurutulmalıdır. Küçük
çatlak ve delikler uygun bir macun ile doldurulmalı ve ardından tüm yüzeye astar
uygulaması yapılmalıdır. Astar kuruduktan sonra boya uygulamasına geçilebilir
Duvarın ilk boyanması gereken yer: Duvarların birleşim yerleri ve kenarları parmak
rulo ya da amaca uygun fırça ile boyanmalı, daha sonra büyük rulo ile geniş yüzeylere
geçilmelidir.
Eğer kenarlarda kestirme fırça kullanıldıysa, oluşan izler geniş rulo ile hafifçe
taranarak yok edilebilir. Uygulamaların aynı yönde olması görüntüyü daha da güzelleştirir.
Artan boya nasıl saklanmalı: Artan boyanın cinsine göre; (kabın içindeki boyanın
havayla temasını kesecek şekilde) su bazlı ise su, solvent bazlı ise solvent eklenerek
uzun süre saklanabilir.
Boyamada kullanılan aletler nasıl temizlenmeli: Su bazlı boyalar için kullanılan
aletler su ile temizlenerek, solvent bazlı boyalar için kullanılan aletler solvent
ile temizlenerek doğal olarak kuruması sağlanmalıdır.
Boya hangi oranlarda inceltilmelidir: Ambalajları üzerinde ve teknik bültenlerinde
yazılı oranlarda inceltilmelidir. Her boyanın farklı inceltme oranı bulunmaktadır.
Ayrıca inceltme oranı kullanılacak uygulama aletinin özelliklerine göre de değişmektedir
Boyanın kurumasında dikkat edilecekler: Boya yapılan yüzeyin yağlı, kirli ve
nemli olması, ortamın yeterince havalandırılmaması, yeterli oksijenin ortamda
bulunmaması, hava sıcaklığı ve nemin uygun koşullarda olmaması, boya içine yanlış
inceltici katılması ve kuruma dengesinin bozulması durumlarında kuruma geç olur.
Bu, genellikle sentetik esaslı boyalarda rastlanan bir sorundur. Sentetik esaslı
boyalar oksidasyon ile kurur. Yapıdaki, solventin (tinerin) buharlaşması için
ve yapıya oksijenin girmesi için su bazlı boyalara göre daha uzun bir süreye ihtiyaç
vardır. Bu nedenden dolayı, mutlaka lejant bilgileri doğrultusunda uygulama yapılmalıdır.
Ayrıca sentetik boyalarda inceltici olarak kullanılan sentetik tiner yerine neft,
gazyağı, selülozik tiner gibi çözücüler kullanılmamalıdır. Bu tip çözücüler, boyanın
bağlayıcı yapısını bozup, geç kuruma probleminin yanı sıra daha birçok soruna
neden olmaktadır.
Geç kuruma sorunu yaşanan yüzeyde, tam kurumanın gerçekleşmesini bekleyip, bu
sürede oluşan toz ve taneciklerin zımpara yapılarak ortamdan uzaklaştırılması
ve üretici firmanın belirttiği koşullar dahilinde tekrar boyanması gereklidir
Metal yüzey nasıl boyanmalı: Metal yüzeyler, havada bulunan oksijen ile reaksiyona
girerek belirli bir süre sonra yükseltgenme-indirgenme reaksiyonu sonucu korozyona
uğrar. Paslanma olarak bilinen bu reaksiyon sonucu, boya filmi zamanla parçalanır.
Bu nedenden dolayı metal yüzeylere mutlaka oksijen ile teması kesmek amaçlı,
korozyonu engelleyen astarın 2 kat uygulanması gerekir. Daha sonra astarlı yüzeye
son kat sentetik boya uygulanmalıdır. Galvaniz, alüminyum, bakır yüzeylerin boyanma
işleminde sentetik boyama sistemi kullanılmaz, kullanıldığı takdirde yapışma sorunları
ortaya çıkar
Tahta yüzey nasıl boyanmalı: Tahtalar sıcaklık farklılıklarından dolayı genişleyip,
daralabilir ve bu da boyaya zarar verir. Üstelik yerde olan tahta kaplamalar,
üzerinde yoğun bir yürüme trafiği olacağı için, yıpranmaya çok meyillidir. Bu
yüzden astarlama ve macunlama evreleri ayrı bir dikkat ve özenle yapılmalıdır
Yeni boyanmış duvarlarda leke ve kirler için ne yapımalı: Yeni uygulanmış boyayı
temizlemek için en az iki hafta (ancak dört hafta çok daha iyi) beklemek gereklidir.
Yumuşak bir bez ya da sünger kullanılarak, hazırlanan sabunlu suyla duvarlar silinebilir.
Fazla sulu temizleme yapılırsa akan sular duvarda iz bırakabilir. Ayrıca, eğer
temizleme suyuna bir kimyasal madde karıştırılmışsa duvarın görünmeyen bir yerinde
boyaya zarar verip vermediği kontrol edilmelidir.
Dış yüzey boyası nasıl olmalı: %100 akrilik son katlar renk kaybını önleme ve
esneklik açısından en iyi seçimdir. Ancak kusma yapan ahşap yüzeylerde, akrilik
son katı uygulamadan önce yağ bazlı bir ön kat uygulanması çok önemlidir. Kusma
yapmayacak yüzeylerde tamamen akrilik boyama sistemleri kullanılabilir
Dış yüzeyde hangi renler dayanıklıdır: İlk olarak, dış cephelerde kullanılan
bütün boyalar zaman içinde solma yaparlar. Ancak bu solmanın miktarı renkten renge,
boyadan boyaya değişir.
Mavi ve yeşil gibi organik renkler, kahverengi ve sarı gibi inorganik renklere
nazaran daha çabuk solma eğilimi gösterirler. Bunun yanında, yüksek kalitedeki
akrilik lateks boyalar, çözücü bazlı boyalara oranla renklerini daha iyi muhafaza
ederler.
Bu arada dış cephe ve iç cephe boyalar arasındaki en büyük farklardan birisi,
dış cephe boyalarının renklerini daha fazla koruyabiliyor olmasıdır.
