En son, Hamburg'da yaptığı Europa-Pasaj Alışveriş Merkezi ile MIPIM 2007 Ödülü'nü alan İran asıllı Alman mimar Hadi Teherani, 25 - 26 Nisan tarihleri arasında Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği'nin (GYODER) düzenlediği 7. Gayrimenkul Zirvesi için İstanbul'daydı. 2006 yılında Türkiye'deki yatırımları için Boğaziçi Gayrimenkul A.Ş.'yi kuran Hadi Teherani, Zincirlikuyu Garden Tower projesinin yaratıcısı ve şu an yine İstanbul'da gerçekleştirilecek üç proje üzerinde çalışıyor.

Hadi Teherani ile İstanbul'u, bir kentle aynı dili konuşmayı, bir kentin dönüşmesinde mimara düşen sorumlulukları, gayrimenkul sektörünün bir mimar için ne anlama geldiğini konuştuk.


2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olmaya hazırlanan İstanbul'u, bu şehirde de iş yapan yabancı bir mimar olarak nasıl değerlendiriyorsunuz?


İstanbul çok hızlı büyüyen bir şehir, gelecek yıllarda nasıl bir hal alacağına hep birlikte karar verilmeli. İstanbul’un ruhunu yansıtacak doğru kararlar alınmalı. Bu unvan 4 yıl önceden verildi, İstanbul’un kendini geliştirmek, hazırlanmak için hala vakti var.

Yabancı yatırımcıların İstanbul'a ilgisinin arttığını görüyoruz. Bu konuda neler söyleyebilirsiniz?







Teherani "İstanbul odak noktası
haline gelecek" diyor
Şehirde bir şeyler oluyor. Gelişim içinde olan bu kentte herkes bir şeyler yapmaya çalışıyor. Yabancı yatırımcının gelmesiyle, şu anda Almanya’da, Fransa’da kullanılan daha yüksek kalitede bir anlayışın da geleceğini tahmin ediyorum. Farklı kültürlerin biraraya gelmesi, kaliteyi yükseltebilir. İstanbul’da son yıllarda eksik olan şey, bütün binaların üzerinde düşünülmeden yapılması. İnsanlar da kötü kaliteye bir şekilde alışıyorlar, kabulleniyorlar. Ama yabancı yatırımcıyla birlikte Türkiye’de zihniyetin değişebileceğini düşünüyorum. Bu, şehrin de gelişmesine yardımcı olacak. Herkes kent üzerine odaklanabilir.

Avrupa Birliği’ne giriş aşamasında olan Türkiye için de önemli bir gelişme bu. Önümüzdeki bir-iki yıl içinde herkes İstanbul’dan daha fazla bahsedecek. Şu anda İstanbul’u biliyorlar, ama burada tam olarak ne olduğunu kavrayabilmiş değiller. Burdaki insanların yaşamı hakkında yanlış fikirlere sahipler. Önümüzdeki yıllarda İstanbul bir odak noktası haline gelecek. İnsanlar, Türk kültürü ve yaşamı hakkında fikir sahibi olacaklar. İstanbul’a her gidip gelişimde aynı şeyleri düşünüyorum. Burası, gördüğüm en güzel şehirlerden biri. Kendine has bir gücü, enerjisi, yaşamı var. İnsanlara bunu anlattığımda şaşırıyorlar, derhal buraya gelmek istiyorlar. Ben de İtalya’dan, Almanya’dan dostlarımı getiriyorum.

İstanbul’a odaklanılırsa, bu, herkesin yararına olur. Bence şimdi İstanbul’un zamanı. Ve önümüzdeki yıllarda bu daha çok belli olacak. Avrupa’nın büyük şehirleri arasında her zaman bir rekabet vardır. Londra, Barselona, Paris... Olimpiyatlarla birlikte Barselona'ya iyi mimari geldi. İstanbul'da da buna benzer değişimler yaşanacak; göreceksiniz.









Hadi Teherani özellikle dar alanlara
getirdiği çözümlerle tanınıyor



Türkiye’de mimarları bir yatırımcı olarak gayrimenkul sektöründe görmeye alışık değiliz. Ancak sizin Türk ortaklarınızla yatırımlarınız var. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?






Değişimin içinde yer alan bir mimar olarak, bazı şeylere eleştirel gözle bakabiliyorum. Gerçekçi olabiliyorum. Bir mimar için, yarın ne olacağı da önemli. O kenti koklamak, sezmek çok önemli. Moskova’da, Dubai’de, Almanya’da, İtalya’da, dünyanın birçok farklı yerinde binalar yapıyorum. Bütün şehirler birbirinden farklı, kültürleri başka. Ama bir şey aynı, o da değişim. İnsanların yüzünden değişimi okuyabiliyorsunuz. Mimari de bu değişimi destekliyor. İnsanlar bir süre sonra çağdaş mimarinin eserlerini görmek için o şehre gelmeye başlıyorlar. Büyük mimarların gözü İstanbul’da, kentin geçirdiği değişime bir yerinden dahil olmak istiyorlar. Henüz İstanbul'da Jean Nouvel, Norman Foster gibi büyük mimarların bir yapısı yok, ama önümüzdeki 5-10 yıl içinde olmayacağını da söyleyemeyiz. Bir enerji akışı olacak buraya, göreceksiniz.

Konferans, genel olarak yatırım olanaklarına odaklandı. Sizce de insan faktörü unutulmadı mı?







Bir günde herşeyi halledemezsiniz. Her şey hesap kitap işi. Eğer insanlar için daha iyi evler yaparsanız, daha çok para kazanırsınız. Daha iyi pazarlamayla daha iyi anlaşılır, gazeteler sizden bahseder, ününüz artar.

Almanya’da ekolojinin ne olduğu, binaların nasıl daha az enerji harcayabileceği konusunda tartışmalar 10 yıl önce başladı. Ben o zaman fikrimi söylediğimde, insanlar bana deli gözüyle baktılar. Ama zamanla onların da fikirleri değişti, çünkü müşterinin yani o binaları satın alacak, orada yaşayacak insanların da fikirleri değişti. Artık insanlar ısınma için ne ödeyeceklerini bilmeden taşınmıyorlar. Bütün sorularına cevap verebilmeniz gerekiyor.

İstanbul’daki projelerinizden bahsedelim biraz da... Şu anda 3 proje sürdürüyorsunuz...

Garden Tower
Evet, bunlardan biri Zincirlikuyu'daki Garden Tower. Sokaktaki binalara bakın. İnsanlar daha iyisini hakediyor. Yeşile çok az yer veriliyor. Türkçe’de bahçe diyorsunuz ya, biz de bahçeyi kulenin tepesine taşıdık. Zemin üstünde 44 kat, zemin altında 7 kat olacak. 1000 kişilik çok amaçlı salonu, ofisleri, restaurantları, sinema salonları ile lüks bir apart otel olacak. Asansörlerle tepedeki bahçeye ulaştığınızda, şehrin her yerini görebileceksiniz.

Almanya’da buna benzer ofis binaları yaptım. Yeşil alana sahip, ekolojik, iç sirkülasyona sahip binalar. Ve bu binalarda uyguladığım yöntemleri çağdaş mimariden değil, 1000 yıl öncenin yapılarından öğrendim. Avlulu evler, içindeki bahçeler, rüzgar kapıları, bina yapılarına baktığımızda yüzyıllara meydan okuyan teknikleri görebilirsiniz. Onlardan birşeyler öğrenebiliriz diye düşündüm. Bugün ısınmak için bir makine alıyorsunuz, serinlemek için başka bir makine, bunların maliyetlerinin yanısıra bu aletlerin ne kadar enerji harcadığı, doğaya ne derece zarar verdiği gibi faktörler unutuluyor. Mesela ben otel odalarında uyuyamam havalandırma yüzünden, ses yapar, başım ağrır, pencere açamazsınız. Ama eski zamanlarda insanların böyle bir derdi yoktu, bu kadar enerji de harcanmıyordu.

Web sitenizde de ekonomik ve ekolojik odaklı yapı tekniklerini özellikle vurguluyorsunuz zaten.

Bence, bugün bir mimarın savunması gereken şeyler bunlar, çünkü kaynaklarımız sınırlı. Enerji tasarrufuna gitmezsek 5 - 10 yıl içinde hiçbir şeyimiz kalmayabilir, hiçbir şey çalışmayabilir, yeni bina inşa edemeyiz. Isınma konusunda alternatifler düşünmeliyiz. Bu konulara, bir mimar olarak da daha fazla dikkat etmemiz gerekiyor. Çünkü endüstride şöyle bir şey var, insanlar sizden ne isterse onu yapıyorsunuz. Sistem böyle. Ben 15 yıl önce düşük enerjili evler yaptım, o zaman kimse bilmiyordu. Ama bugün Avrupa’da herkes bundan bahsediyor.

"Eski İran'ın mimari anlayışından
etkilendim"
Size İran'dan eski bir resim göstereyim. (Bilgisayarını açıyor). Bu resim, İran’da çölde eski bir kasabaya ait. Çölde geceleri çok soğuk, gündüzleri de çok sıcak geçer. Ama orada insanlar bu hava koşullarıyla nasıl başa çıkılacağını öğrenmişler. Bu evde rüzgar kuleleri var, rüzgar içeri girip evin içinde sirküle oluyor. Harika bir mimari örneği. Kullanılan malzeme de doğadan. Plastik yok, herşey doğal. Bu çok güzel. İçeride avlular var, su var. Havalandırmayla su da ısınıyor, bu da evin ısıtma sistemi oluyor. İslam kültürüne ait evler bunlar. Yani kadınların dışarıdan görünmediği, ama içeride istedikleri gibi dolaşabildikleri evler. Yazın yaz evlerine giderler, yıllarca böyle yaşamışlar. Mimari açıdan çok ilginç. Çin’de de böyle sistemler var. Oysa şimdi her yerde gökdelenler var.

Çamlıca'ya da bir televizyon kulesi tasarlıyorsunuz. Türkiye için bir ilk olacak bu projeden bahsedebilir miyiz?

Televizyon kulesi
Televizyon kulesinin olduğu yerde bir sürü televizyona ait antenler var. Oysa bu bölge, İstanbul’un en güzel manzaralarından birine sahip. Marmara Denizi'ne, Boğaz’a doğrudan bakıyorsunuz. İnsanlar buraya gelip İstanbul’u seyretmek isteyecekler. Tüm o anten kalabalığı tek bir merkezde toplanacak. Yer, belediye tarafından gösterildi. Biz de İstanbul’un en yüksek tepesinde anten yüksekliği dahil 300 metrelik bir kule tasarladık. Kule, çok amaçlı kullanım konseptine göre dizayn edildi. İçinde, konferans ve spor salonları, restoran, otel, telekomünikasyon platformu ve ziyaretçiler için gözetleme platformu bulunacak. Böyle bir yapının yeni kimlikler yaratacağını, kente yeni bir anlayış getireceğini düşünüyorum.

Eski evlerden, geleneksel yapı malzemelerinden ve tekniklerden bahsediyorsunuz. Şimdi de bir televizyon kulesi tasarlıyorsunuz. Eski ve yeniyi nasıl harmanlıyorsunuz?

Benim bir felsefem var. Bir şehir, tarihiyle vardır. Eski binalar, heykeller, yapılar, o kenti kent yapan şeylerdir. Ama bugünün tarihini yaratmak da biz mimarlara düşüyor. Eskinin güzel ve kullanışlı şeylerini bugünün tekniği, malzemeleri ve deneyimiyle birleştirip yenileyebiliriz. Bir şehrin kimliğini yeniden oluşturabiliriz. İstanbul gibi tarihi bir şehirde bu da mümkün.

Bir kentle aynı dili konuşmanın önemi üzerinde duruyorsunuz ve bu anlamda büyüdüğünüz, yaşadığınız Hamburg'u ayrıcalıklı bir yere oturtuyorsunuz. İstanbul'un dilini anlayabiliyor musunuz?

Teherani'nin Esentyurt'taki
projesi
Bu manzarayı her gördüğümde, kafamda yeni fikirler oluşuyor. Her kentin kendi karakteri vardır. Ben, herşeyi düşünerek bir tasarım yaparım. Ekonomi, ekoloji, kent, duygu, iletişim, siyaset, kamu.... Oradaki insanlar ne düşünüyorlar, bu önemli. Çalıştığım her projede bu sorulara cevap ararım. Mesela bakın, burası benim ofisim. Ofisin içinde bir plaj var. Çalışanlar iş vaktinde burada da bulunabiliyorlar. Bahçemiz, barımız var. Felsefem işi ve hayatı birarada tutmak. Daha iyi yaşarsak daha iyi çalışabiliriz. Vaktimizin çoğunu çalışırken harcıyoruz, evimize gittiğimizde çoğunlukla hava kararmış oluyor. Ve çalışırken, iş atmosferinde de keyif almamamız için hiçbir sebep göremiyorum.

Hadi Teherani'nin tasarımı
"Light Rolex"
Bir yazınızda "bir kent şiir olmadan varolamaz" derken, bir mimarın şiir bilgisine sahip olması gerektiğini de söylüyorsunuz. İran kökenli olmanızın, bu kültürün engin şiir birikimden etkilenmenizin payı var mı ?

Şiir duygularla ilgili bir şey, onu hissetmelisiniz. Bir bina yarattığınızda da, ona duygu katmalısınız. İnsanlara bir şey söylemeli, bir şey hissettirmeli. Ben, yapılarımda bunu yapmaya çalışıyorum.

Malzeme olarak cama özel bir düşkünlüğünüz var diyebilir miyiz?

Çok seviyorum camı. Pencereler binanın gözleridir. Dışarıya baktığınızda size ilham vermesi gerekiyor. Işık veriyor, doğayı yansıtıyor. Işığın gölgelerini görüyorsunuz.

Aynı zamanda tasarım da yapıyorsunuz. Mesela geçen yıl tasarladığınız ve Emirates Milyonerler Fuarı'nda sergilenen bir sandalyeniz, dünyanın en pahalı ofis mobilyası seçildi. Rolex için bir de saat tasarladınız. Mimariyle tasarımı nasıl birleştiriyorsunuz?

O saate "light Rolex" diyorum ben, dostlarıma hediye ettiğim bir şey bu. Bence tasarımı buraya, mimariyi diğer bir noktaya koyamayız. Hepsi birbirine bağlı. Bir sandalye yapmakla bir bina yapmak arasında düşünce açısından fark yok. Büroda da mutfak, banyo, mobilya tasarlıyoruz.