Bünyesinde, tarihi mirasın korunması ilgili 250 Avrupa kuruluşunu temsil eden
Avrupa Pan-Federasyonu Europa Nostra, uluslararası fuarlar bürosu sekreteri Vicente
González Loscertales ve İzmir valisi Cahit Kıraç’a, tarihi kent Allianoi’nin korunmasını
sağlamak üzere müdahale etmeleri konusunda başvuruda bulundu.
Batı Türkiye’de İzmir yakınlarında bulunan Allianoi, bilinen en büyük ve en iyi
korunmuş, halen şifalı termal sulara sahip tarihi tedavi merkezlerinden biri olarak
görülüyor. Allianoi'nin arkeolojik emsalsiz değeri 2001 yılında Kültür Bakanlığı
Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması konusunda görevli İzmir Bölge Komitesi tarafından
da kabul edilmiş ve Allianoi A sınıfı korunması gerekli arkeolojik alan ilan edilmişti.
Bununla birlikte, eğer derhal bir önlem alınmaz ve Türk yetkililer 2007 yazında
inşaatı tamamlanan Yortanlı Sulama Barajının valflerini kapatmaya karar verirlerse,
bu istisnai arkeolojik sit sular altında kalacak.
Europa Nostra’nın bugünkü başvurusu, daha önceleri bu konuda pek çok Türk uzman
ve derneğinin, Avrupa Birliği kuruluşlarının ve içlerinde Europa Nostra, EAA ve
ICOMOS’un da bulunduğu uluslararası koruma kurullarının yapmış oldukları uyarı
ve başvuruları izliyor.
Europa Nostra'dan yapılan açıklamada şöyle deniliyor:
"İzmir, 'Herkes için Sağlık' temasıyla EXPO 2015’in adayları arasında bulunmaktadır.
Türk Hükümetinin tarihteki en önemli tedavi merkezlerinden birini yok etmekle
sonuçlanacak bir planı uygulaması, olayı daha da müessif ve kabul edilemez kılmaktadır.
Oysa EXPO 2015, Allianoi’yi kurtarmak için önemli fırsatları ve gerekli kaynakları
da sağlayabilir.
Şimdiye dek sit alanının sadece yüzde 20’si gün ışığına çıkarılmıştır. Bu açıdan
Allianoi, ortak Avrupa tarihimiz ve kültürümüz açısından paha biçilmez bilgi kaynağı
oluşturmaktadır. Bu nedenle Europa Nostra daha fazla gecikme olmaksızın alanın
uygun bir biçimde kazılması ve belgelenmesi konusuna dikkat çekmektedir.
Europa Nostra’nın daha önce Türk hükümetine gönderdiği mesajlarda da vurgulandığı
gibi, Allianoi kültür ve sağlık turizmi açısından çok nitelikli bir hedef oluşturmakta
ve bu konuda büyük potansiyel taşımaktadır. Alanın yerel nüfus için getireceği
tartışılmaz yararların, etkin ömrü 50 yıldan fazla olmayacak bir sulama barajı
ile karşılaştırıldığında çok daha fazla ve önemli olduğu aşikardır. Bu nedenle
sürdürülebilir kalkınma için bölgede alternatif bir planın karşılaştırmalı olarak
ele alınması son derece gereklidir.
2006 yılında Türkiye Kültür Bakanlığı tarafından kurulan Özel Bilimsel Komite,
alanın sular altında kalmasından önce sit alanının toprak bir duvarla korunması
veya arkeolojik alana ait en önemli strüktürlerin başka bir yere taşınması gibi
bir dizi alternatif koruma önerisi getirmiştir. Bu önerilerin henüz hiçbiri uygulanmamıştır,
ancak Europa Nostra onay verildiği takdirde bunların uygulanması için hala biraz
zaman olduğuna inanmaktadır."
Europa Nostra / Tarihi Miras Avrupa Federasyonu
Avrupa’da aktif haldeki 250’nin üstünde sivil toplum örgütünün temsil edildiği
bir platformdur. Avrupa sivil toplumunun, Avrupa Birliği kuruluşları, Avrupa Konseyi
ve UNESCO’nun da içinde bulunduğu uluslararası kuruluşların da ilgilendiği tarihi
miras konularında aktif, geniş çaplı hareketinin sesidir. Europa Nostra kendini,
tarihi miras ve onun yararlarının kamu bilincine sunulması, tarihi mirasın hem
Avrupa hem de ulusal düzeyde kamu politikalarının önceliği haline getirilmesine
adamıştır. Tarihi mirasın korunması, mimarlık, kentsel ve kırsal planlama alanlarında
Avrupa düzeyinde yüksek standartların sağlanması ve kentsel ve kırsal alanın,
yapma ve doğal çevrenin dengeli biçimde sürdürülebilir kalkınmasının desteklenmesi
gibi özel amaçlara sahiptir.
Europa Nostra, Avrupa’nın risk altındaki tarihi mirasının korunması ve kurtarılması
konularında ulusal ve uluslararası kampanyaları destekler. Koruma ve kültürel
mirasın gelişmesi konularında örnek oluşturacak girişimleri Avrupa Birliği Kültürel
Mirası Koruma Ödülleri ile cesaretlendirir. Europa Nostra, çeşitli aktiviteleri
ile kültürel mirasın Avrupa kimliğinin en önemli yapıtaşı olarak öneminin vurgulanması
ve Avrupa vatandaşlığı kavramının güçlendirilmesi konusunda çalışmaktadır.