Hamamda belden aşağısını örtmek için kuşanılan veya çalışırken elbiselerin kirlenmemesi
için belden itibaren sarılan dokuma bezdir. İpekli olanlarına Futa denir.
Peştemal renkli çubuklu desenli olur. Keten ya da pamuk ipliğinden dokunur.
Boyu bir metreden uzun eni 75-80 cm kadardır. Eskiden peştemalların iki ucuna
enlemesine işlemeler yapılırdı. Tümüyle sırma işlemeli peştemallar de vardır.
Bazı peştemallar ise, üstlerine beyitler yazılarak süslenirdi.
Farklı şekillerde kullanılır. Anadolu peştemalının birinci kullanılış biçimi
hamam peştemalıdır. Kadın erkek olarak ayrılır. Erkekler belden aşağı, kadınlar
koltuk altlarından itibaren kullanırlar. Enleri daha geniş, kenarları püsküllüdür.
Diğer kullanılış şekli ise giysilik peştemallardır. Çeşitli yörelerde dolay
peştemal olarak adlandırılan bu tür, genellikle çizgili, desenli, pamuklu dokumalardır.
Tarlada, bahçede, evde, pazarda önlük olarak kullanılır. Renk ve ölçüleri yöreye
göre değişir.
Tarihi
Dikdörtgen şeklinde dokuma bir bez olan peştemal en ilkel giysilerdendir.
Örneğin Mısır Medeniyetlerinden günümüze kalan rölyeflerde giyim biçimi, kalçaların
etrafına sarılan dört köşe peştemaldır.
İnsanlığın başlıca giyim eşyası olarak doğan peştemal giderek hem şekil
değiştirmiş hem de çeşitlenmiştir. Osmanlı döneminde esnaf localarında bir zanaatı
öğrenenler çıraklık ve kalfalığa geçtikten sonra usta olacakları zaman bir peştemal
kışanma töreni düzenlenirdi. Peştemal kuşandıktan sonra atrı dükkan açmak isteyen
usta tutacağı yerin durumuna göre mal sahibine peştemallık denen bir para öderdi.