Büyük tepkilere yol açan hafriyat çalışmalarına devam etme kararı iki hafta önce
alındı. Edinilen bilgilere göre, İsrail İç Güvenlik Bakanı Avi Dichter ile devlet
bakanları Rafi Eytan ve Jaakov Edri de kararı onayladı. Kazıların Mescid-i Aksa'ya
zarar vereceği yönündeki endişeler üzerine şubat ayında bölgeye teknik heyet gönderen
UNESCO, çalışmaların durdurulmasını istemişti. Türkiye de Kudüs'e bir uzman heyet
göndermiş; ancak inceleme raporunu açıklamamıştı.
Zaman'a konuşan İsrail'in yeni Ankara Büyükelçisi Gabby Levy, Türkiye'nin açıklayacağı
raporu saygıyla karşılayacaklarını, içeriğinin olumsuz çıkmasının da iki ülke
ilişkilerine zarar vermeyeceğini söylemişti. Kasım ayında Amerika'da yapılacak
Ortadoğu zirvesi öncesi alınan kararın tansiyonu yükseltmesi bekleniyor. "Halkların
Şehri" (İr Amim) adlı İsrail örgütü, böyle bir kararın İsrail başbakanının bilgisi
ve onayı olmaksızın mümkün olmadığını belirtti. Haaretz gazetesi de, Dışişleri
Bakanlığı'nın itirazlarına ve Haremüşşerif konusunda gerilimi önlemeye yönelik
çeşitli ülkelere karşı taahhütleri bulunduğu yolundaki hatırlatmalarına karşın,
bakanlık temsilcilerinden oluşan bir komisyonun çalışmalara devam kararı aldığını
duyurdu. Kültür, Bilim ve Spor Bakanı Galib Macadele ise komisyona, çalışmaların
yeniden başlatılmasının diplomatik bir süreç geliştirme arzusuyla bağdaşmadığını
belirtti. Aynı zamanda bu tür çalışmaların İslam Vakfı ile koordinasyon içinde
yürütülmesi gerektiğini bildirdi. Başbakanlık ise çalışmaların yeniden başlatılmasında
bir sorun görülmediğini; çalışmaların durdurulması kararının siyasi bir sorundan
değil, planlama sorunlarından ötürü verildiğini ifade etti. İsrail'deki Ürdün
Büyükelçisi Ali Ayed'in, çalışmaların Annapolis zirvesini baltalayabileceği uyarısında
bulunarak, İsrail Dışişleri Bakanlığı'ndan açıklama talebinde bulunduğu bildirildi.
İr Amim, çalışmaların dün başlayabileceğini belirtirken, Başsavcı Menahem Mazuz'a
bir mektup göndererek, yapımı öngörülen köprünün belediye master planının bir
parçası olarak onaylanıncaya ve tüm uygun yetkiler alınıncaya kadar, Eski Eserler
İdaresi dahil, tüm ilgili taraflara, Faslılar Kapısı'ndaki kazı çalışmalarına
başlamamaları talimatı vermesini istedi.
İsrail'in 7 Şubat'ta bölgede başlattığı kazıların Haremüşşerif'teki tarihi mekanlarla
birlikte Mescid-i Aksa'ya zarar vereceği yönünde İslam dünyasından yükselen tepkiler
üzerine UNESCO bölgeye teknik heyet göndererek, 27 Şubat-2 Mart tarihleri arasında
çalışmaları yerinde inceletmişti. Heyet tarafından hazırlanan raporda, 'İsrail'in
İslam dünyasının en önemli 3. merkezi konumundaki Haremüşşerif'i Ağlama Duvarı'na
bağlayan "Faslılar Kapısı" üzerinde herhangi bir tarafın görüş ve düşüncesini
paylaşmadan başlatmış olduğu arkeolojik çalışmanın herhangi bir dokuya zarar vermeden
bir an önce durdurulması' istenmişti. Raporda ayrıca, 2004'te yağan şiddetli yağmur
ve kardan kısmi zarar gören yürüyüş yolunun üzerinde şu ana kadar yapılan çalışmanın
yeterli olduğu belirtilerek, İsrail'den acilen tüm taraflarla müzakere içerisine
girmesi ve "Faslılar Kapısı" üzerinde herhangi bir yapı için bundan sonra alınacak
kararda İsrail'in tek yanlı hareket etmekten kaçınması istenmişti. Ayrıca alınacak
herhangi bir kararın da UNESCO ile paylaşılarak, koordineli şekilde yapılması
talep edilmişti.
Levy: Türkiye'nin açıklayacağı rapor ilişkilerimizi bozmaz
İsrailli arkeologlar, kazı çalışmalarına 7 Şubat'ta başlamıştı. İsrail ile Filistinliler
arasında gerginliğe yol açan Haremüşşerif yakınındaki kazı çalışmaları, İsrail
Başbakanı Ehud Olmert'in şubat ayındaki Türkiye ziyareti sırasında da gündeme
gelmiş ve bu ziyarette, Türkiye'den teknik bir heyetin inceleme yapması kabul
görmüştü. Tarihçi, sanat tarihçisi, arkeolog, mimar, jeofizik mühendisi ve akademisyenlerden
oluşan 7 kişilik heyet, 20 Mart'ta bölgeye giderek incelemelerde bulunmuş ve raporunu
hazırlayarak Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a sunmuştu. Türkiye, söz konusu raporu
halen açıklamış değil. İsrail'in Türkiye doğumlu yeni Ankara Büyükelçisi Gabby
Levy geçtiğimiz hafta Zaman'a yaptığı açıklamada bölgede inceleme yapan Türk heyetinin
hazırladığı raporun içeriği konusunda bilgilerinin olmadığını belirtmişti. Raporun
açıklanıp açıklanmayacağıyla ilgili de malumat sahibi olmadıklarını dile getiren
Levy, "Rapor açıklanırsa saygıyla karşılarız." demişti. İsrail sefiri, içeriğinin
olumsuz çıkması durumunda bunun iki ülke ilişkilerine zarar vermeyeceğini de belirtmişti.
Zaman Gazetesi