Yerli ve yabancı enerji devlerinin talip olduğu nükleer santral yapımının 21
Şubat'ta çıkılacak ihalesinin yol haritası belirlendi. Firmalar, sırasıyla şartnamaye
uygunluk, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) ölçütlerine uygunluk ve alım garantisi
ile satış fiyatını içeren teklifin uygunluğu olmak üzere 3 aşamada geçecek. TAEK
ölçütlere uygunluk ile ilgili anlaşılmayan hususlarda firmalardan bu eksikliği
gidermelerini isteyebilecek. Söz konusu ölçütlere uygun olmayan firmalar yarışmadan
elenecek.
Bu aşamadan geçen taliplerin teklif fiyatları, üretim miktarlarına göre belirlenen
ödemeler ve satış fiyatları karşılaştırılarak en uygun firma Bakanlar Kurulu'nun
onayına sunulacak.
15 yıl alım garantisi
Firmalara alım garantisi, yer tahsisi ve altyapı olmak üzere 3 ayrı teşvikten
yararlanma imkânı da sunulacak. Alım garantisi sadece 2020 yılı sonuna kadar işletmeye
girecek santral üniteleri için 15 yıl süreyle verilecek.
Nükleer santral yapımına ilişkin ihale öncesinde atılması gereken son yasal adım
olan "Nükleer Güç Santrallarının Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışına
İlişkin Kanun Kapsamında Tekliflerin Yapılması ve Değerlendirilmesi ile Tevşikler
Hakkındaki Yönetmelik Taslağı" hazırlandı. Yönetmelikte firmalara sunulacak teşvikler,
düzenlenecek yarışmanın usul ve esasları, şartnamenin nasıl düzenleneceği, tekliflerin
değerlendirme yöntemi hükme bağlandı.
Yönetmeliğe göre firmalar tekliflerinde talep ettikleri yıllık elektrik alım
garantisi ve elektrik üretim miktarlarına yer verecek. Alım garantisi 31 Aralık
2020'ye kadar işletmeye girecek ünitelerle sınırlı olacak. Her santral için işletmeye
giriş tarihine göre 15 yıllığına hesaplanan alım garantisi 2030'dan sonrası için
geçerli olmayacak. Yani 2010 yılında işletmeye giren bir ünite garantiden 10 yıl
yararlanabilecek. Böylece firmaların yatırımını daha çabuk tamamlaması teşvik
edilecek.
Bedelsiz arsa verilecek
Santralın kurulacağı yer Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Üzerinde santral kurulacak taşınmazlar Hazine ya da diğer kamu kurumlarının tasarrufunda
ise firmalara Bakanlar Kurulu kararı ile bedelsiz kullanım hakkı tanınacak. Altyapı
teşvikleri kapsamında ise, firmaların Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu
alırken karşılaşacağı bürokratik işlemlerde kolaylık sağlanacak. Ayrıca santral
sahası dışında gerekli güvenlik ve emniyet önlemlerini devlet alacak.
Teminat yanabilir
Tekliflerin kapalı zarf usulü alınacağı yarışmada firmaların yatıracağı kesin
teminat tutarı 200 milyon YTL olacak. Zamanında işletmeye girmeyen ünitelere ilişkin
teminat bedeli yanacak. Yarışmayı kazanan firmanın sözleşme imzalandıktan sonraki
iki yıl içinde lisans başvurusunda bulunması gerekecek. Santralın yakıt ve gider
temini ile bunların sürekliliği yarışmayı kazanacak şirket tarafından sağlanacak.
Teklif sahibi yatırımcının bünyesinde santral teknolojisini sağlayacak, nükleerde
işletmecilik deneyimi olan şirketler bulunacak ya da bu şirketlerle anlaşma mektuplarına
teklif dosyasında yer verilecek.
3 aşamalı yarışma
Şartnamaye uygunluk
TAEK ölçütlerine uygunluk
Alım garantisi ile satış fiyatını içeren teklifin uygunluğu
3 ayrı teşvik
Alım garantisi
Yer tahsisi
Altyapı
Yerli payına önem veriliyor
TAEK Nükleer Güç Santrallarının Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışına
İlişkin Kanun doğrultusunda 9 başlık altında kriterler belirledi. Firmaların uyması
gereken kriterlere göre nükleer güç santralı güncel ve kanıtlanmış teknolojik
yenilikleri kapsayacak. Değerlendirmeye alınacak reaktör tipleri doğal uranyum
kullanan basınçlı ağır su, zenginleştirilmiş uranyum kullanan basınçlı hafif su
ve kaynar hafif su reaktörleri olacak. Bunların dışında kalan reaktörler değerlendirmeye
alınmayacak.
Nükleer güç santralının hizmet vereceği süre en az 40 yıl olacak. Değerlendirmeye
alınacak santral tipleri ve yakıt teknolojisi sınanmış olacak. Doğal uranyum ve
zenginleştirilmiş uranyum kullanan reaktörler değerlendirmeye alınacak. Santral
için en az yüzde 60 yerli payına ulaşılmasını sağlayacak plan önerilecek.
Milliyet Gazetesi
Gülçin ÜSTÜN