Kuzey Irak'ta gıdadan inşaata, mobilyadan beyaz eşyaya kadar birçok sektörde
Türk firmaları lider durumda. 6 yıldır bölgede bulunan İstikbal'in adı, mobilya
denildiğinde ilk akla gelen. Beyaz eşya Vestel'le özdeşleşmiş. Merinos makine
halısında yüzde 80 pazar payına sahip. Sabancı ise 10 çalışanı ile bölgenin nabzını
tutuyor.
Kuzey Irak'ta iğneden ipliğe tüm ürünlerde ciddi bir Türk egemenliği var.
Bölgede 6 yıldır bulunan İstikbal'in adı mobilya ile Vestel beyaz eşya ile özdeşleşmiş
durumda. 8 yıldır Irak pazarında olan Ülker, irtibat ofisi kuran Sabancı gıda
ile yarışıyor. Su pazarında ise Hayat ve Pınar markalarının rekabeti dikkat çekiyor.
Bununla da bitmiyor. Tepe Grubu Bilkent modelini Süleymaniye Üniversitesi'ne
taşıdı. Makyol'un inşaatını sürdürdüğü yeni Erbil Havaalanı ise 2007'de faaliyete
geçecek. Teşvik yasası çıkaran bölgesel hükümetin ilk yatırımcısı ise Coca Cola
Türkiye. Firma iki ay sonra yatırıma start verecek.
Üniversite inşaatları Tepe Grubu'na emanet
Kuzey Irak'ın en gözde sektörü inşaat. Tepe, Mak-Yol, Grup 77, Gülmak ve
İlnur Çevik'in şirketi Çevikler, Kuzey Irak'ın yeniden inşasındaki başrol oyuncuları.
Bölgedeki en büyük inşaat firması ise Tepe. Firma 1.5 yıl önce Sülaymaniye Üniversitesi'nin
inşasına başladı. 2012 yılında tamamlanacak olan üniversite 250 milyon dolara
mal olacak.
Kuzey Irak'ın Türk firmaları için önemli bir pazar olduğunu belirten Tepe
İnşaat Mali İşler Koordinatörü Doğan Akay, "Tepe İnşaat'ın üniversite inşatları
konusundaki uzmanlığı bize bu pazarda önemli bir avantaj sağladı" diyor. Bölgede
kalifiye eleman bulmakta zorluk çektiklerini söyleyen Akay, bu nedenle de çalışanlarının
yarısını Türkiye'den getirdiklerini belirtiyor.
Akay bölgedeki sıkıntılar ve bunların aşılmasına ilişkin şunları söylüyor:
"Sıkıntı yaşadığımız bir diğer konu ise lojistik. Çünkü iğneden ipliğe buraya
her şey Türkiye'den geliyor. Bazen bir makinenin arızalan parçasını temin etmek
bir ayı buluyor ve iş aksıyor. İnşaata ilk başladığımızda başımıza ilginç olaylar
geldi.
Çimentoyu temin ettiğimiz Güneydoğu'daki çimento firmalarında stoklar tükendi.
Bir türlü çimento bulamıyoruz. Ancak birkaç gün içinde buna ihtiyacımız vardı.
Bu yüzden Ankara tarafından bir çimento fabrikasından alım yaptık. Çimentoya 30
bin dolar ödeme yaptık. Nakliyesine ise 50 bin dolar." Tepe, Süleymaniye Üniversitesi'nin
ardından Amerikan Üniversitesi'nin de inşaatına başlayacak.
Sabancı'nın 10 çalışanı bölgenin nabzını tutuyor
Kuzey Iraklıların hayatında büyük yer tutan markalardan biri de İstikbal.
Bölgeye bundan 6 yıl önce adım atan marka, mobilya pazarının uzak ara lideri konumunda.
İstikbal'in sadece Erbil'de 6 satış noktası bulunuyor. İstikbal reklamları ise
her yerde. Boydak Holding Yönetim Kurulu Üyesi Mustafa Boydak, "Kuzey Irak bizim
için çok önemli bir pazar haline geldi. Bölgeye yatırımlarımız sürecek.
İstikbal mağazaları tüm Kuzey Irak şehirlerinde olacak" diyor. Sabancı Grubu
da Kuzey Irak'taki potansiyele kayıtsız kalmamış. Bölgede iki yıl önce irtibat
bürosu kuran firma, 10 çalışanı ile pazarın nabzını tutuyor. Grubun pazardaki
en büyük kozu ise Piyale markası.
İnşaat ve gıdanın yanı sıra Türk petrol firmaları da bölgede yerini almış.
Mehmet Ali Karamehmet'e ait "General Energy" ve Gültekin Köksal'a ait "Pet Oil"
Celal Talabani'ye bağlı Süleymaniye kenti yakınlarında petrol sondajı yapıyor.
Vestel 4 yıl içinde pazarın lideri oldu
Kuzey Irak'ta her yerde Vestel reklamını görmek mümkün. Hatta şezlonglarda
Kürdistan ve Vestel yazıları yan yana yer alıyor. Vestel, pazara 4 yıl önce girmiş
ve agresif bir pazarlama stratejisi ile de liderliği ele geçirmiş. Firma, Kuzey
Irak'ta bayilik vermeye devam ediyor. Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet
Nazif Zorlu, "Kuzey Irak'ta pazar lideriyiz. Bölgede büyümeyi sürdüreceğiz. Savaşarak
bir yere varamayız. Irak, İran'la 8 yıl savaştı, kim ne kazandı? İşbirliği yapalım,
kardeşçe geçinelim. Türkiye'nin avantajına olan tek durum budur" açıklamasını
yapıyor.
Gaziantep'in hedefi yılda 1 milyar dolarlık ihracat
Üretim ve sanayinin olmadığı Kuzey Irak'a en fazla ihracat yapan il Gaziantep.
Haziranda yapılan Irak Ticaret Fuarı'na da ev sahipliği yapan il, 2005'te 420
milyon dolar ihracat yaptı. Hedef ise 1 milyar dolarlık ihracat. Gaziantep Sanayi
Odası Başkanı Nejat Koçer, 1 milyar dolarlık ihracat hedefine 2006 yılında ulaşılabileceğine
dikkat çekiyor.
Koçer, "Antepli firmalara Kuzey Irak nefes aldırdı" diyor. Ancak Koçer'i
Kuzey Irak'ta çıkarılan teşvik yasası biraz tedirgin etmiş. Türkiye'nin yanlış
teşvik politikaları nedeniyle Doğu ve Güneydoğu illerinin daha da gerilemesine
yol açtığını anlatan Koçer, "Türkiye teşvik politikalarını yeniden gözden geçirmek
zorunda. hemen yanı başımızdaki bir bölgede verilen bu teşvikler Türkiye'den sermaye
kayışına neden olabilir" diye konuşuyor.
Dört günde 11 milyon dolarlık anlaşma yaptı
Erbil uçağında Kuzey Irak'a ilk kez giden Türk asıllı Alman vatandaşı Doğan
Cermik ile tanıştık. Cermik elinde çantası dünyanın dört bir yanında iş kovalayan
tipik bir girişimci. Özbekistan'dan Yemen'e kadar geniş bir coğrafyada medikal
ürünlerin pazarlamasını yapıyor.
Uçaktaki sohbetimizde Kuzey Irak'a medikal ürünler pazarlamak için gittiğini
anlatıyor. Çermik 4 gün sonraki dönüş uçağında karşılaştığımızda 120 bin dolar
sermayeli bir şirket kurduğu haberini veriyor. Çermik, dört günde hükümetten 11
milyon dolar değerinde iş bile aldığını anlatıyor. Çermik, dört gün boyunca Kuzey
Irak'ta yaptığı grişimleri şöyle anlatıyor: "Üzerinde çalışma yaptığım 11 milyon
dolarlık hastane inşaatı projesinde de prensip olarak anlaştık. Birkaç hafta içinde
tekrar Erbil'e gelip sıkı bir çalışma temposu içine gireceğiz."