Fatih Yörükoğlu: ”Desen, hammadesinden üretimine, konfeksiyonundan ambalajına kadar iyi bir pazarlama sistemiyle ve hedeflenen pazara uygun renk uyumuyla hazırlanmışsa başarılıdır.”
     
Kısaca kendinizden ve halı sektörüne giriş hikayenizden bahseder misiniz?
  İsmim Fatih Yörükoğlu. 1966 Kayseri doğumluyum. Çanakkale Halıcılık ve Desinatörlüğü Bölümü mezunuyum. 1986 yılında staj yapmış olduğum Atlas Halı’da iş hayatına atıldım. Askerlik görevimden sonra 1989 yılında Saray Halı’nın fabrikasında desinatör olarak işe başlayıp 15 yıllık hizmetimin ardından desen müdürlüğü görevimden ayrıldım. Halen Gaziantep’te bulunan Angora Halı’da desen müdürü olarak çalışmaktayım.
     
Türkiye’de halı sektöründeki desen ve tasarım çalışmalarını değerlendirir misiniz? Sizce bu konuda bir gelişme var mı?
  Türkiye’de makine halıcılığı sektöründe desen ve tasarım, öncelikli olarak dokuma tezgahlarındaki teknolojiye paralel olarak gelişmiştir. Dokuma tezgahlarının gelişimini kartlı (karton), verdollü, yarı elektronik (takemura) ve elektronik jakarlı olarak sıralayabiliriz. Kartlı ve verdolle çalışan tezgahlarda hazırlanan desenler, eskiz çalışmasının ardından kareli kağıtlara keçeli kalem ve guaj boya ile günlerce hatta aylarca çalışılarak hazırlanırdı. Yarı elektronik ve elektronik tezgahların 90’lı yıllarda üretime başlamasıyla, desenler bilgisayar ortamında hazırlanmaya başlandı. Bugün sadece halı tasarımı yapan programlar kullanılmakta ve halılar bir günde tasarlanıp, renklendirilip ebatlandırılarak üretimleri sağlanabilmektedir. İlk yıllarda desenler tamamen el halılarından alınma klasik ve kilim motifleriyle desteklenen renklerden oluşmaktaydı. 90’lı yıllardan itibaren modern desenler, ardından az motifli sade desenler ve pastel renkler kullanılmaya başlandı. Bugün ise her türlü klasik, otantik, modern, romantik ve naturel desenlerle birlikte ev tekstili ile bütünlenen desen ve renkler kullanılmaktadır. Son yıllarda moda olan büyük motiflerden oluşan oyma halılar, yeni tasarımların ve kalitelerin oluşmasıyla gelişmeye devam edecektir. Piyasaya yeni giren ve tamamen modern desenlerle desteklenen loop file kalitesinin önümüzdeki döneme damgasını vuracağını düşünüyorum. Türkiye’de desenlerin gelişmesiyle ilgili en önemli engelden; bütün firmaların da şikayet ettiği kopyalama sistemiyle ilgili konudan bahsetmek istiyorum. Sistem diyorum çünkü birçok firma ve desinatör sistematik olarak başkalarının desenlerini kopyalayarak ayakta kalmaktadırlar. Bu konuyla ilgili olarak her firma evinin önünü temizlemeli ve kendi desenhanesini, Ar-gesini kurmalıdır. Günümüzde her firma kaliteli halı üretip, kaliteli hizmet vermektedir ama sadece desende ve renkte yenilik yapanların önü açık olacaktır.
     
Halıda desenin önemi nedir?
  Halıda en önemli unsur çok iyi bir renkle desteklenen desendir. Çünkü halıyı sattıran rengidir, desenidir. Desen tek başına bir şey ifade etmeyecektir. Ben halıyı bir bütün olarak görmekteyim. Desen, hammadesinden üretimine, konfeksiyonundan ambalajına kadar iyi bir pazarlama sistemiyle ve hedeflenen pazara uygun renk uyumuyla hazırlanmışsa başarılıdır.
     
Desenin bir sanat olduğunu kabul edersek sizce desenlerin anlattığı bir şeyler var mı?
  Türkiye’deki halı firmalarının çoğunluğu desen işini sıradan görseler de desen ve tasarımı artık bir sanat olarak kabul etmek gerek. Desenler, desinatörlerin özel yeteneklerine bağlı olarak, tüm duyguların ilmek ilmek işlendiği el emeği göz nuru eserlerdir.
     
Halı üzerinde orjinal bir desen yapıldığı zaman halının fiyatı değişiyor mu?
  Makine halısına yapılan orjinal desen halının fiyatını etkilemez ancak satış şansını çoğaltır. Satışta tek başına milyon metrekarelere ulaşabilir.
     
Bir halı üzerinde çok özel bir desen çalışması yaptığınızda tüketiciye bu halının desen farklılığını ve kalitesini anlatabiliyor musunuz?
  Çok özel bir deseni tüketiciye anlatmaya gerek yoktur, onlar zaten birbirlerini anlarlar.
     
Türkiye’de desen ve tasarım konusunda verilen eğitim ve bu eğitimi veren kurumlar sizce yeterli mi?
  Eğitim sisteminin yeterli olduğunu düşünmüyorum. Bugün sadece kendini yetiştirenler, uzun yıllar uğraştan sonra desinatör olabilmektedirler. Sadece halı desinatörü yetiştiren ve makine halısı konusunda uygulamalı eğitim veren okullar açılmalı. Şu anki mevcut okullarımızın hepsi el halısı eğitimi vermektedir.
     
Desen bölümünde çalışacak tasarımcılar için hangi kriterler göz önüne alınıyor?
  Kişi, tasarım bölümüne alınacaksa kendisine özel yetenek sınavı yapılır, en az 3-4 yıl tecrübe aranır. Ebatlandırma bölümüne alınacaksa da kişi halıcılık bölümü mezunu olmalıdır ya da en azından resime ilgisi olmalıdır. Bu özellikler yoksa da kişi sıfırdan başlayıp bir yıllık uygulamalı eğitime tabi tutulmalıdır.
     
Dış piyasada ürünlerinizi daha çok hangi ülkelere gönderiyorsunuz?
  Dış piyasada ABD ve Suudi Arabistan başta olmak üzere Polonya, Avustralya, Japonya, İtalya, Slovakya, Ukrayna, Kuveyt, İngiltere, Portekiz ve İspanya gibi ülkelerin de içinde bulunduğu 16 ülkeye ihracat yapmaktayız.
     
Dış piyasada rağbet gören desen ve renkleri nasıl belirliyorsunuz?
  Her ülkenin sosyo ekonomik durumuna ve kültürüne göre desenler ve renkler değişkenlik arzeder. Desen ve renk konusunda ya müşteriler yönlendirir ya da o piyasada pazarlamacı ve desinatörlerin araştırma yapmasıyla desen ve renkler hazırlanır.
     
Halının deseni, üzerindeki motifler ve renkler halının satışında ne gibi etkiler yaratıyor?
  Halı deseni üzerindeki motif ve renkler halının satışında etkin olan tartışmasız en önemli konulardır. Hangi sektörde olursanız olun bilgisayar teknolojisinden mutlaka yararlanmak gerekiyor.
     
Halı desenlerinin çiziminde kullanılan başlıca bilgisayar programları hangileridir?
  Günümüzde müşterinin, iyi ve çabuk hizmet veren, çok hızlı desen, tasarım ve ebatlandırma yapan firmaları tercih ettiğini düşünürsek, son sistem halı tasarım programlarını kullananlar tercih sebebi olacaktır. Kullanılan desen programları en başta Nedgraphic olmak üzere Boria, Eres, Mira ve Css gibi programlardır. Eski ve cok geri kalmış Deluxpaint programının halen bir çok firma tarafından kullanıldığını da görmekteyiz.
     
Halı sektöründe çalışan desinatörlere vermek istediğiniz bir mesaj var mı?
  Bu sektörde çalışan desinatör arkadaşlar kopya işler yapmasınlar, kara kalem çalışmaları yapsınlar, renk ve renklendirme konusunda kendilerini yetiştirsinler. Motif dağarcıklarını geliştirerek piyasayı özellikle ev tekstilini takip etsinler. Dokuma tezgahları ve örgü yapıları hakkında da eğitim alsınlar ve kendileri gibi olsunlar