Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi’nin (Libya) de facto başkanı Muammer Kaddafi
1 Eylül 2009’da yaptığı devrimin 40’ıncı yılını 2009’da yıl içine yayılmış çok
sayıda etkinlikle kutlayacak. Kaddafi, bu kutlamalarda halkına ve dünyaya ’refah
ve zenginlik’ mesajı vermek için de ülkesinin her yerinde 200 yeni proje başlattı.
Bir bölümü tamamlanan ve büyük bölümü 2009’da hizmete açılacak olan projelerin
ilk 100’lük diliminden 2007’de şu ana kadar 4.9 milyar dolarlık iş alan Türk müteahhitlerinin
yıl sonuna kadar bu rakamı 6 milyar dolara yükseltmesi bekleniyor.
İlk okulumuz Libya'ydı
Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen, bugüne kadar toplam 100 milyar
dolarlık yurt dışı proje üstlenen Türk uluslararası müteahhitlik sektörünün ilk
yurt dışı işleri de 1970’li yıllarda Libya’da aldığını belirterek şöyle konuştu:
"Birkaç yıldır Libya ile yaşanan yeni sıcaklık bu açıdan bakaldığında da çok önemli.
İlk uluslararası müteahhitlik deneyimi kazandığımız ülkede şimdi kendimizi çok
daha iyi gösteriyoruz. Diğer bir deyişle, ilk okulu Libya’da okuyan Türk müteahhitleri,
sonra bu ülkede başlayan sıkıntılar nedeniyle dünyanın diğer bölgelerine yöneldiler.
Lise ve üniversiteyi, Ortadoğu ve BDT ülkelerinde başarıyla tamaladılar. Hatta
yüksek lisans yaptılar ve tekrar Libya’ya döndüler."
Yeni sayfa açtık
Libya ile 2006 yılında yeni bir dönem başlattıklarını anlatan Bakan Tüzmen, "Libya
ile geçmişteki sorunları bir kenara bırakarak yeni bir sayfa açtık. Böylece Libya
ile ekonomik ilişkilerimiz özellikle de müteahhitlik sektöründeki ilişkilerimiz
patlama yaptı. Bu yıl 5 milyar doları aşacağız, 2008’de de çok sayıdra yeni proje
üstleneceğiz. Bu sürece Libya yönetimi de büyük destek veriyor" dedi. Libyalı
bakanların Türkiye’ye heyetler gönderdiklerini projeleri Türk müteanhhitlerine
özellikle tanıttıklarını ve onları Libya’ya davet ettiklerini söyleyen Devlet
Bakanı Kürşad Tüzmen, "Türk müteahhitlik firmaları artık dünya markası oldular.
Kaliteli iş yapıyorlar ve işlerini de zamanında teslim ediyorlar. Bu da Libya’daki
başarının en önemli nedenidir" diye konuştu.
2007’de 17 milyar dolar
Dış Ticaret Müsteşarlığı verilerine göre Türk müteahhitleri yurt dışında bugüne
kadar toplam 4.000’den fazla proje üstlendi. 2007’de üstlenilen proje tutarı 17
milyar doları aşacak. Libya’nın uluslararası topluma yeniden entegre olma çabaları
ve bu ülkeye uygulanan ambargonun kalkmasıyla Libya ekonomisi de yeniden yapılanma
sürecine girdi. Libya’da Türk müteahhitleri tarafından üstlenilen projelerin tutarı
2003 yılında sadece 106 milyon dolardı. Bu rakam 2006’da 1.6 milyar dolara, 2007’nin
ilk 10 ayında ise 5 milyar dolara dayandı.
Efsane 1971’de STFA Tripoli’de başladı, TAV ile devam ediyor
Türkiye’nin yurt dışı ilk müteahhitlik işi Türk inşaat sektörünün efsane isimleri
Sezai Türkeş ve Fevzi Akkaya’nın kurduğu STFA ile Libya’da başlamıştı. STFA, 1971’de
Libya’da imzalanan Tripoli Limanı Projesi ile uluslararası pazara açılan ilk Türk
Müteahhidi olmuştu. STFA bu adımdan sonra Libya’da en çok iş yapan Türk firması
oldu. 2007 yılında ise TAV İnşaat Libya’daki en büyük projelerden biri olan Tripoli
Hava Lamanı inşaatını üstlendi. TAV İcra Kurulu Başkanı ve Üst Yöneticisi (CEO)
Dr. Sani Şener, Brezilyalı Oderbrecht ile birlikte aldıkları 3 milyar dolarlık
proje için "Biz bu projeyi ihaleyle almadık. Davet üzerine ve maliyet artı kár
esasına göre aldık. Ayrıca CCC ile de eski adıyla Fizan Hava Limanı ihalesini
kazandık bu da 500 milyon euro’luk bir proje" dedi. Şener, TAV’ın hava limanı
işletmeciliği ve inşaatında uzmanlaştığını ve bundan sonra inşaatta bu yolda devam
edeceğini belirterek şunları söyledi: "Libya’da uluslararası müteahhitlik işleri
çok oturmuş. Çünkü çok uzun yıllardır Libya dünyaya iş yaptıran bir ülke. Bu ülke
ekonomik açıdan patlamak üzere, ciddi bir açılım sürecindeler."
Hürriyet Gazetesi
Sadi Özdemir