Kale Grubu’nun öncü markaları Çanakkale Seramik&Kalebodur ve Kalekim’in ana
sponsor olduğu santralistanbul 8 Eylül 2007 tarihinde altı ay süreyle ziyarete
açık olacak “Modern ve Ötesi” sergisiyle açıldı. santralistanbul, serginin yanı
sıra, Eylül ayından başlayarak, Enerji Müzesi, Uluslararası Rezidans Programı,
10. İstanbul Bienali atölye ve eğitim programları, uluslararası kültür projeleri
ve rekreasyon alanlarıyla sanatseverleri ağırlayacak. Açılış gecesinde, dünyanın
önde gelen ışık performans gruplarından United Visual Artists elektrik santralinin
tarihine ithafen tasarlanan özel bir gösteri sundu. Gecede ayrıca çeşitli DJ ve
müzik gruplarının performansları da yer aldı.
santralistanbul’un açılış sergisi “Modern ve Ötesi” Türkiye sanatının 1950-2000
arasındaki tarihini kapsıyor. Küratörlüğünü Fulya Erdemci, Semra Germaner, Orhan
Koçak ve Zeynep Rona’dan oluşan bir ekibin üstlendiği sergi, Türkiye’deki sanatsal
üretimin dönüşüm sürecini ortaya koymayı hedefliyor. Sergide 50 yıllık dönem,
bütünsel bir dökümden çok, bir seçki olarak tasarlandı. 8 Eylül akşamında açılışı
yapılan “Modern ve Ötesi” 100’ün üzerinde sanatçı ve sanatçı grubunun yaklaşık
450 eserini bir araya getiriyor.
Dünyanın önde gelen ses ve ışık gruplarından United Visual Artists (UVA), açılış
gecesi için, Silahtarağa Elektrik Santralı’nın tarihine ithafen, sanat ve teknolojinin
bir arada kullanıldığı benzersiz bir ses ve ışık performansı hazırladı. Performanslarında
santralin tarihi ve mimari dokusunu ses ve ışık yoluyla vurgulayan UVA, santralistanbul’da
kalıcı olarak kullanılacak bir mimari aydınlatma sistemi de tasarladı.
Silahtarağa Elektrik Santralı’nın makine dairelerinin dönüştürülmesiyle oluşturulan
Enerji Müzesi’nde de UVA tarafından hazırlanan ve ziyaretçilerin kendi hareketleriyle
de yönlendirebileceği etkileşimli aydınlatma sistemleri yer alıyor. 8 Eylül’de
ayrıca, elektriğin ülkemizdeki üretim sürecinin bir tür özeti niteliğinde olan
türbin-jeneratör grupları ile 70 yıl boyunca İstanbul’da kullanılan elektriğin
dağıtımının yönlendirildiği Kontrol Odası, UVA’nın ışık performansı ile ziyarete
açıldı. Enerji Müzesi’nde, özellikle okul çağındaki çocukların enerji, elektrik,
akım ve manyetizma gibi konuları deneyimleyerek öğrenmelerine imkân sağlayan atölyeler
ve rehberli geziler de gerçekleştirilecek.
santralistanbul’un açılışına paralel olarak, uzman akademisyenler ve santralistanbul
ekibi tarafından hazırlanan “Silahtarağa Elektrik Santralı 1910–2004” başlıklı
kitap ise Eylül ayında okurlarla buluşuyor. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
tarafından basılan kitapta, İstanbul’da elektrik öncesi yaşam, santralin kuruluş
süreci, İstanbul’a elektriğin gelmesiyle değişen kentsel ve toplumsal yapı, Silahtarağa’da
üretimin aşamaları, lojmanlarda sosyal yaşam ve mimari eser olarak santralin değeri
gibi konular ele alınıyor. Kitap, kurumsal ve kişisel arşivlerden derlenen fotoğraflar,
elektrik santraline ait orijinal planlar ve çizimlerle destekleniyor. Silahtarağa
Elektrik Santralı’na yeniden hayat getiren santralistanbul projesi ile sonlanan
kitap, kapsamlı bir seçme kaynakça da sunuyor.
İstanbul’da farklı kültürlerin bir araya geldiği, yaratıcı düşünce ve çalışmaların
toplandığı bir kültür, sanat ve eğitim platformu olmayı amaçlayan santralistanbul’un
vazgeçilmez öğelerinden birini de Uluslararası Rezidans Programı oluşturuyor.
Silahtarağa Elektrik Santralı’nın lojmanlarının yenilenmesiyle oluşturulan sanatçı
rezidans programı Eylül ayında bir Avrupa Akdeniz işbirliği olan Anna Lindh Vakfı
desteğiyle gerçekleştirilen “Işık, Aydınlanma ve Elektrik” başlıklı proje ile
kapılarını açıyor. Proje kapsamında, Avrupa ve Akdeniz ülkelerinde çalışmalarını
sürdüren sekiz çağdaş sanatçı santralistanbul’da konaklayarak, ışık ve elektrik
teması etrafında çalışacaklar.
santralistanbul’un Avrupa Birliği (AB) ile kültür köprüsü kurduğu diğer bir etkinlik
ise Ağustos sonunda başlamış olan “Kamusal Alan ve Güncel Sanat Pratikleri” başlıklı
proje. Proje kapsamında, Eylül ve Ekim aylarında kamusal sanat alanında ürün veren
pek çok uluslararası sanat aktörü santralistanbul’da bir araya gelecek. Ayrıca,
10. Uluslararası İstanbul Bienali atölye ve eğitim programı proje ortağı olan
santralistanbul’da, Bienal çerçevesinde düzenlenen paneller, film gösterimleri,
sanatçı atölyeleri ve sergiler de yer alacak. santralistanbul’un Domus Academy,
İstanbul Kültür Sanat Vakfı ve Milano Trienali ortaklığıyla 12 – 15 Eylül tarihlerinde
düzenlediği ArtExperince 2007 etkinliği ise “Yerel Modernizm / Küresel Beklentiler”
temasıyla, tasarım, sanat ve iş dünyasının katıldığı disiplinlerarası bir ortam
yaratacak.
8 Eylül’deki açılış etkinlikleri ile yeni hayatına başlayan santralistanbul,
ziyaretçilerin sanatla iç içe olacakları, eğlenecekleri ve keyifle zaman geçirecekleri,
kamuya açık bir mekân sunuyor.