Türkiye'nin müteahhitlikteki önemli markalarından birine dönüşen Yüksel İnşaat'ın CEO'su ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Emin Sazak, konutta "spekülatif yatırım" uyarısı yapıyor. Sazak Ailesi'nin inşaattaki 3. kuşak temsilcisi olan Sazak, "Yabancı dostlarım da bana konutta yaşadığımız büyümenin kalıcı mı, yoksa köpük veya balon mu olduğunu soruyor. Balon değil belki ama köpük olduğu kesin. Mayıstaki dalgalanma biraz o köpüğü aldı. Temkinli olunmalı ve konut spekülatif bir yatırım aracına dönüşmemeli" diyor.

Müteahhitler Birliği Başkanı Erdal Eren'in, 'İş ölçeğimiz artsa da karımız aynı' şeklinde bir açıklaması oldu. Sektörün durumu ve sorunlarını siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
İyi demiş. Yine karımız aynı değil, düşüyor. Sektörün karı 2 sebepten düşüyor; rekabet çoğalıyor ve devletin oturtmuş olduğu ihale yöntem ve kanunları yeterince sınırlayıcı değil. Yeni oyuncuların katılımına imkan veriyor. Yatırımcı gözüyle pozitif olsa da en ucuz teklif büyük çoğunlukla en ucuz çözüm olmuyor. 2. sebep ise inşaat maliyetlerinin çok yükselmiş olması. Bunda petrol fiyatlarının, Çin ve Körfez ülkelerinin yatırıma başlamış olmasından dolayı çimentoda ve özellikle demir-çelikteki artışın etkisi var. YTL’nin aşırı değerlenmesi de Türk müteahhitlerin maliyetlerini artırmış, marjlarını düşürmüştür. Aynı artış kontrat bedellerinde olmadı. Sistemin oturmadığını söylediğimiz ülkelerde bile bazı prosedürler çok güzel tanımlanırken bizde proje arkadan geliyor. Böyle olunca da keşif artışları gündeme geliyor. Sertifikalar konusu da var. Sanayicilerimizin hızlı bir biçimde CE belgesi ve o ürünle ilgili gerekli sertifikasyon neyse alması gerekiyor.

Ufukta Türk firmalarının Avrupa'da faaliyete geçmesi görünüyor mu?
Rusya şu an sanıyorum hala en büyük pazar. Türk firmaların çalıştığı ülkelerin büyük bölümü petrol geliri olan ülkeler ve petrol fiyatlarının artmasıyla Körfez ülkelerinde çok büyük bir hareketlilik var. Libya da yeniden canlanıyor, uluslararası seviyede kabul görmeye başladığı için yeniden bir pazar olma yolunda gidiyor. Afrika’nın çok çeşitli ülkelerinde çalışan firmalarımız var ama bunlar daha bekle-gör şeklinde çalışıyor.

Güneydoğu Asya çok hareketli ama bizlere mantalite olarak uzak geliyor. Avrupa’da ise yatırımlar ya yenileme amaçlı veya çok teknolojik. Her ne kadar bizlere "Piyasanızı Avrupa Birliği’ne uygun hale getirin, yabancı gelsin" diyorlarsa da biz bunların karşılığını alamıyoruz. İrlanda’da faaliyet gösteren bir Türk firmamız var ama buraya işçi götürmek konusunda çok büyük sıkıntılar yaşadı. "İşimizi elimizden alıyorlar" diye ayağa kalktılar.

Maliyet için Türk işçi götürmemiz gerekiyor, konu ekonomik dengeleri zorlayıcı bir noktaya geliyor. Avrupa o nedenle Türkiye’nin müteahhitlik sektörünün radarı içinde değil, yakın dönemde olamaz da.

Teminat mektubu konusunda sıkıntılar devam ediyor mu?
2-3 sene öncesine göre daha iyi olmakla beraber devam ediyor. Türk müteahhitler yurtdışında ciddi projelere imza atmak istiyor, fakat teminat mektubu konusu gelince elimiz kolumuz bağlanıyor. Halen birçok ülke bize, aracı üzerinden gelmemizi tavsiye ediyor. Güven bunalımı yavaş yavaş aşılmakla birlikte daha zamanı var.

Hükümetin çözüm bulmasını arzu etmiştik fakat çok yol kat edemedik. Ziraat Bankası’nın bu konuya açılması sağlanabilirdi. Bu bankanın teminatının kabul edilme oranı çok yüksek.

Ayrıca, "Eximbank nezdinde fon oluşturulsun" dedik. Yurtdışında yaptığımız sözleşmenin bir sigorta primiymiş gibi miktarını bu fona prim olarak yatırmayı göze almıştık. O primle güvence parası birikecekti ve Eximbank’ın garantisiyle herhangi bir banka bu mektupları verebilecekti. Yurtdışındaki idare ve bankalar karşılarında Eximbank’ı görecekleri için de daha güvende hissedeceklerdi. Ama o da olmadı. Müteahhitler Birliği olarak hükümetle en son geçen yıl görüştük ama baktık olmuyor, herkes kendi yolunu buldu. Bu konu rekabetimizi her durumda negatif etkiliyor. Ziraat Bankası’nı müteahhitliğe yöneltmek ciddi bir uzman kadro ihtiyacını ortaya çıkarıyor. Diğer sebepler ise ürkeklik ve sektörü tanımamaktan geliyor.

Konutta son dönemdeki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz, 2007 öngörüleriniz neler?
8-10 yıldır konutta yatırım yapılamıyor olmasının getirdiği bir patlama oldu. Yabancı dostlarım da bunun kalıcı bir büyüme mi, yoksa köpük veya balon olup olmadığını bana soruyor. Balon değil belki ama köpük olduğu kesin. Mayıstaki hafif dalgalanma biraz o köpüğü aldı. 2005’teki "sektör büyüyor hadi hep beraber gayrimenkul, konut işine girelim" tepkisiyle tekstilcisi de sektörü bilmeyen insanlar da bu işe girdi. Bir heyecan ve bankaların uzun vadeli kredileriyle bu alan patladı. Mayısta köpük alınsa da ben hala trendin sanayi şehirlerinde devam edeceğine inanıyorum. Ama temkinli olunmalı ve konut spekülatif bir yatırım aracına dönüşmemeli.

Aysel ile Yüksel'i birleştiriyoruz
Yüksel İnşaat'ta 10 binin üzerinde çalışanımız, 1.2 milyar dolar proje tutarımız var. Bu yıl 2 baraj projemizin tamamlanması gündemde. Muratlı Barajı, geçen yıl üretime geçmişti. Borçka da bu yıl tamamlanacak. Bu yıl Energineering News Record dergisinin dünyanın en büyük uluslararası müteahhitlik sıralamasında ilk 100'e girdik. Sıralamada yeni yer almamızın nedeni daha önce ENR anketlerine cevap vermemiş olmamız. Bir de biz bina inşaatında "Aysel" ve altyapı yatırımlarında da "Yüksel" olarak 2 ayrı firma şeklinde faaliyet gösteriyorduk. Yani işimiz yarı yarıya gözüküyordu. Aysel’i, Yüksel çatısı altına alıyoruz. Hukuki süreç de yılbaşında bitecek.

Sosyal projeler uzun süreli haz vermeli
"Marka değeri oluşturmak güzel, ancak sosyal projelerimizde yaptığımız şeyler uzun süre bize haz verecek şeyler. Barajla başladık, ancak kazıların tamamında sahip çıkar olduk. Önümüzdeki yıl Alacahöyük'teki kazıların 100'üncü yılı olacak. Ancak daha yeni sonlanmaya başlıyor. Prens mezarları canlandırılıyor. Bunlar akla ziyan paralarla da yapılmıyor. Gönül, Anadolu'da ortaya çıkmış tüm medeniyetlere sahip çıkılmasını istiyor. Hitit Barajı da su tutmaya başladı. Ayrıca BM "Global Compact" adlı kalite zincirine dahil olduk. Bu oluşum şirketleri ortak değerler etrafında topluyor, bulundukları ülke ve bölgede toplam kaliteyi geliştirme unsuru haline getiriyor.