# Bir çok bahçe ünitesini bir arada kullanmak; örneğin çardak,sebze bahmesi,
çeşme, meyve bahçesi, çim alanlar, heykel, vs.
# Gereğinden fazla geçit yaparak parselleri küçültmemek
# Bitki tarhlarını belirledikten sonra alanın tamamını kaplayacak bir şekilde
düzenlememek
# Çiçek renklerinin uyumuna özen göstermek
# Çiçek tarhlarında bitki seçimini yaparken bitkilerin olgunluk dönemlerinde
uşlaşcakları boy ve yogunlugu araştırmak
Bahçe duvarlar yada bölmeleri
Duvarlar düz bir alanda hareket yaratmak için ideal göz aldatma üniteleridir.
Eğik bir alanda da toprağın kaymasını engellediği gibi bitkilerinde yayılmasını
sağlar. Bahçe duvarı oluşturmak bir uzmanın işidir.
Köylerimizde sıkca gördüğümüz arasına sıva koymadan yapılmış olan adına
''kuru duvar'' denen taş duvar tipi görünüşü çok güzel ama dış etkenlere karşı
savunmasızdır. Bu malzemelerin seçiminde; bulunduğunuz yöre ve evinizin tipi çok
önemlidir (kent evi, köy evi, vs). taş, tuğla, ahşap, örgü teller, beton sütünlar
gibi.
Bahçe merdivenleri
Özellikle eğimli bahçelerde merdivenler işlevlerinin yanı sıraher iki yada
ekilecek bitki türleriyle bahçeye özel bir zenginlik katar. Bir bahçenin eğimi
%10'u geçiyorsa merdiven yapmak gereklidir. Bir bahçe merdiveni gizli olmalı,
göze batmamalı bitkilerle kaynaşmalıdır. Dik bir alanda merdivenlerin uzunlamasına
inmesine gerek yok, tam tersikıvrılarak inmesi araziyi hem geniş gösterir hemde
ona yumuşak bir eğim kazandırır.
Merdivenler çok basit malzemelerden kaba taşlar, inşaat artıkları kalaslar,
yada destekle tutturulmuş mıcırlardan veya değişik taş çeşitlerinden yapılabilir.
Kullanılacak malzemeden çok merdivenin oranları çok önemlidir, yüksek basamaklar
çok yorucu olabilir. Merdiven şekli ve malzemede aynı duvar konusunda olduğu gibi
yöre, evin biçimi ve malzeme göz önünde bulundurulur.
Bahçe çitleri
Bir bahçenin en önemli unsuru olan çitlere nedense fazla önem vermeyiz.
oysa bahçenin genel estetiğinde önemli bir yer kaplar. Çitlerde diğer bahçe üniteleri
gibi bulundukları bölge, bahçenin genel yapısı ve içinde bulunan ev yada evlerle
uyum oluşturmalı. Küçük bahçelere çözüm getirmek daha kolaydır.
Büyük evlere gelince ev sahibinin ekonomik gücüyle doğru orantılı olarak
çitleri oluşturmak olası. Ayrıca rüzgar kesici niteliği olan ağaçlar bitki çitleri
yada sarmaşıklar kaba ama, emniyetli çitleri kısa bir süre sonra kaplayabilir.
Çitlerin yükseklikleride çok önemlidir. Küçük bahçelerde çok yüksek çitler kısa
bir süre sonra içinde oturanları boğar.
Bahçe aydınlatması
Bahçe'nin geceside var.eve ulaşma, yaz geceleri bahçede oturma, kış geceleri
pencereden dışarıyı izlemek istediğimizde bazı bölümlerin aydınlatılması için
doğru bir aydınlatma bahçenin kuruluş aşamasında gerçekleşmelidir. Çok fazla ışıklandırma
bahçeyi futbol alanına benzetir, az aydınlatmada bahçeden yararlanmayı azaltır.
Geçitler, merdivenlerin başlama ve bitme noktaları önemli ışıklandırma noktalarıdır.
Örneğin merdivenlerin tümünün aydınlatılması yerine bir kaç basamakda bir aydınlatma
yeterlidir. Gizli aydınlatma hem işlevsel, hemde estetik olacaktır. Bahçenizde
bulunan kimi ağaçların gizli aydınlatılması da geceleri bahçeye güzel bir görünüm
verebilir.
İklim
Bahçenizi hangi iklim kuşağında kuruyorsunuz? Kışları sert ve şiddetli
geçen kara ikliminde mi? Nem oranı yüksek deniz kenarlarında mı? Ilıman geçen
akdeniz kuşağında mı?
Yoksa gece ve gündüz sıcaklıkları farklılık gösteren ova ikliminde mi? Bunun
için evinizde bulunan bir atlastan yada çocuklarınızın coğraya kitabından ülkemizin
hangi iklim kuşağında bulunduğuna bakın. Uluslararası iklim kuşağı numaralandırmasına
göre ülkemiz 6-10 kuşağında bulunuyor. 6 kışları en soğuk geçen yüksek yaylalar
(erzurum yaylası gibi), 9 ise sıcak ve kurak akdeniz bölgesi mersin, fenike gibi.
Ayrıca, her bölgenin, hatta her bahçenin kendine özgü mikroklima denen bir
küçük iklimi vardır. Örneğin aynı yerde bulunan deniz kenarındaki bahçeyle, denizden
uzak yüksek yörede bulunan bahçe ısı farklılığı gösterecektir.
Birincisi akdeniz iklimi diğeride ılıman yayla iklimi özelliğini taşıyabilir.
Bu durumu bahçeye de indirgemek olası, bahçenizinde bir mikrokliması var; bahçenizin
bir bölümü güney doğuya bir diğeride kuzay batıya bakabilir.
Her ikisinede aynı bitkiyi ekerseniz birinden birinin sizi düş kırıklıgına
uğratacağı gerçektir. Bu örneği daha da genişletebiliriz: ışığı ve suyu çeken
bir ağacın altına dikeceğimiz bitkileri kuru toprak ve gölge isteyen bitkilerden
seçmeliyiz.
Toprak
Söze bahçivanın altın kuralı ile başlayalım. Nitelikli toprak= güzel bitki.
İyi bir bahçıvan toprağını bitkilerinden üstün tutar; kendisine en iyisini sunması
için onunla çalışır. Ünlü bir bahçıvan: ''bahçenin ne olacağına toprağın karar
verdiği gerçeği her zaman göz ardı edilir, geçerli olan ender bitkiler değil,
onlardan en iyi ve güzel şekilde yararlanmaktır bu çok kez düşünüldüğünden daha
fazla düş gücü gerektirebilir,'' demiş.
Nitelikli toprak deyince hemen aklımıza bol funda toprağı içeren kara toprak
gelmesin. Bitki seçimini yapmadan önce toprağı iyice incelemek gerekir. Kimi bitkiler
killi (leylak, gül, mor salkım) kimileri asitli (kamelya,acelya) kimileri de kumlu
toprağı sever (lale, anemone, vs) toprağımızı iyi tanırsak çok az hatayla bahçemizi
kurma şansını elde ederiz. Bu şekilde yap boz kuralına güler geçeriz.
Bitkileri yapılarına uygun olmayan toprağada dikebilirsiniz. İşler yolunda
gidiyor gibi görünsede zamanla onlardan gelişme beklemeyin. Her bitki en önce
iklimini daha sonrada toprağını ister. Bahçeyi çevreleyen yörede bulunan ağaç,
bodur ağaç ve otlar bu konuda bize fikir verebilir. Toprağımızı iyi tanımakla
ona getireceğimiz katkıları daha iyi saptamış oluruz.
Katkı maddeleri birbirine benzesede toprağın gereksinimi olan humusla (geçirgenliği
sağlar), verimini arttırmaya yarayan ilave besinleri birbirine karıştırmamak gerekir.
birincisi bitkiler içinde büyüdüğü destek, ikinciside toprağın verimini arayan
katkı maddeleridir.
Toprağımızı tanımanın iki yolu var birincisi analizini yaptırmak, diğeride
yapısını elle incelemek. Birinci yol daha bilimsel ikinci yol ise biraz deneysel.
Sulama
Tüm canlılar gibi bitkilerinde büyük çoğunluğu sudan oluşmuştur. Bazılarının
hücrelerinde %90 oranında su vardır. Bitkiler ışık ve suyla büyür. Özellikle büyüme
aşamasındaki bitkilerin daha çok su gereksinimi vardır. Suyu emmeyi sağlayan bitki
kökleri doğal bir pompa görevini görür.
Aldığı suyu terleme yoluyla yumuşak dokuları, gözenekleriyle ve yapraklarıyla
dışarı atar. Küçük bir örnek verelim: 20 metre boyunda bir ağaç senede 1000 ton
su atar. Günlük tüketimin boyutlarını görmek için ilginç bir ran değil mi? Bitkilerin
hepsi aynı oranda su istemez.
Bir çoklarının su kayıplarını engelleyen doğal bir koruma yöntemleri vardır.
Ayrıca ağaçların gövdelerinde bulunan kabuklar besisuyunu koruyan önemli surlardır.
Bahçenizi kurarken en önemli ayrıntılardan biride iyi bir sulama sistemi kurmaktır.
Otomatik sulama
Otomatik sulama çok yeni bir sistem olduğundan bahçıvanlar tarafından henüz
tanınmıyor. Oysa başta biraz pahalıya gelecek bu sistem zaman içinde hem paradan
hem zamandan büyük tasarruf sağlayacaktır. Bir tatile çıktığınızda yada sorunlu
olarak bir süre için teras yada bahçenizden uzak kaldığınız zaman dönüşte solmuş
çiçekler, yada sararmış çimler görmek istemiyorsanız otomatik sulama sizin için
ideal.
Bu yöntem uzman kişilerce bahçenin kuruluşu sırasında yapılırsa çok kolaylık
sağlar. Şu varki eski ve oluşumunu tamamlamış bir bahçede bu yötemden yararlanabilir.
Profosyonel ve uzman olarak otomatik sulama sistemi kuran bir firma olduğumuzu
aklınızdan çıkartmayın.
Büyük bahçe aşıkları için otomatik sulamanın en güzel tarafı yaz aylarında
gece belirli bir saatte siz uyurken bahçenin sulanması. Ertesi sabah sulanmış
çimler parıldayan çiçeklerle güne uyanmak hiçde fena sayılmaz.
Çim
Çim bahçelerin vazgeçilmez bitki örtüsüdür. Yemyeşil, bakımlı, içinde yabani
otları olmayan çim alanın seyrine diyecek yoktur doğrusu. Ne varki bu nazlı güzel
umduğumuzdan çok bakım ve zaman ister. Herşeyden önce şunu bilmeliyizki biçilmeyen
çim yoktur. Tek zahmeti biçmek değildir çimin ama günlerin ne çabuk geçtiğini
bahçenizde size çim gibi gösteren başka bir bitki yoktur. Çim yapılacak alan iyi
hazırlanır ve kuralları yerine getirilirse on sene kalabilir.
Çim ektikten sonra dikkat edilmesi gerekenler
Çim büyümeden hatta güçlenmeden üstlerinde yürümemek. tohumların yerlerinden
kaymaması için, suyun bir yerde toplanmaması, göllenme yapmamasını sağlamak, tohumlara
çok meraklı olan kuşları kaçırtmak için ses çıkaran ve ürküten torbalar yada aleminyum
plakalar asmak. Çim alan çok büyük değilse ilk kesimi çim makası ile yapmak.
Çim bakımı
Yıllar boyu yemyeşil, güzel bir çime sahip olmanın kuralı ona iyi bakmaktır.
sulamanın dışında gereken bakım için doğru ve nitelikli gereklere sahip olmalısınız.
Temizliği de çok önemlidir ne denli iyi bakılırsa bakılsın çim kuru yapraklar,
solmuş çiçekler, vs gibi bitki atıklarıyla kirlenir.
Biçme işleminden sonra güzel bir tırmıkla çim atıklarını üst üste bir kaç
kez temizlemeliyiz. Arada bir özel temizleme gereci ile toprağını havalandırmalıyız.
Bu işlem mantar ve yosunun oluşmasını engeller. Dipleri temiz çimler sağlıklı
büyür ve yeşili çok parlak olur.
Biçme
Sıklığı mevsim koşullarına ve çimin cinsine göre değişen birincil bakım
biçmedir. Buğdaygiller ailesinin bir ferdi olan çim bütün hem cinsleri gibi ilk
baharda ve sonbaharda çabuk büyür. Bu nedenle bu aylarda daha sık budama isterler.
Yaz sıcagında ise daha seyrek budamak çimi sıcağa karşı korur. Çiminizi
her hafta budayabilirseniz bitkiyi zedelemeden kesmiş olursunuz. Çimi boyunun
üçde birinden fazla kesmeyin. Bir süre ihmal ettiyseniz ve büyüme çok hızlı olduysa
istenen boya gelmesi için bir kaç gün üst üste budayın.
Üstüne basılan ve yaşlanan çimin 4.5 cm, basılmayan süs amaçlı çimin boyunun
da 3 cm olması gerekir. Çim daima kuruyken kesilir. Ağaç yada çiçek tarhlarının
çimle kesiştiği kısımlar özel bir çim biçme gereci yada makasla yapılalıdır.
Çim sulama
Sıcaklık özellikle 20 derecenin üzerine çıktığında sulama şarttır. Suyun
köklere iyice işlemesi için mt2 ye 3-4 litre su gerekir. Toprağa gömülü otomatik
sulama sistemi çimi nemli tutar ve otomatik ayar istenilen en elverişli zamanda
devreye girerek gerektiği kadar sular.
Yaz aylarında gece sulamaları çok yararlıdır. Çimin güneşten yanmasını,
mantarların oluşmasını bu şekilde engelleriz. İlkbahar ve sonbahar aylarında sabah
erken sulama daha yararlıdır. Boyu kısa bir çim daha seyrek sulamayla yetinebilir,
tersi durumunda sulamayı sıklaştırmalıyız.
Çim'in verimini arttırmak
Kısa kesilmiş bir çim uzun olana göre daha çok gübre ister. Azot(N) buğdaygillerin
büyümesini çabuklaştırır ve darbelere (yürümek,oturmak,yatmak yada oyun gibi)
karşı konulmasını sağlar.
Özellikle ilkbahar başında uygulanacak azot ağırlıklı bir gübre yıpranmış
çimin çok çabuk toparlanmasını sağlar. Bunun için 100 mt2 için ilk baharda ve
sonbaharda iki kez 5 kg lik azot ağırlıklı çim gübresi yeterlidir. Bu ürünü bizden
temin edebilirsiniz.
Budama'nın önemi
Önlem almak tedaviden önce gelir; hastalıkların çoğu aşınmış bölgelerden
içeriye açılan yaralardan oluşur. Bu çok kez bitkinin ölümüyle sonuçlanır. Kırılmış
dallar, aşınmış ağaç gövdeleri iltihap kapmak için hazır bekler. Aynı biz insanlarda
olduğu gibi açık bir yara zamanla kangrene dönüşür ve hasta ihmal sonucu ölür
yada sakat kalır.
Gözünüze çarpan bütün hasta dalları kısmın hemen üstündeki tomurcuk yanından
çok ilerlemiş bir durumda ise gövdeyle birleştiği yerden kesin. Kestiğiniz bölgeyi
anında koruyucu macun, (ülkemizde aşı macunu denir) yoksa odun kömürü, hiç biri
yoksa çamurla kapatın. Bir ağaç yada bodur ağacı yakından izlediğimizde en çok
çiçek alan bölgenin dış dalların ucu olduğunu görürüz.
Bunun nedeni bu bölgenin güneş ışığından daha fazla yararlanmasıdır. Güneş
ışığından yararlanmayan sıkışık orta bölümde bir çok mantar hastalığı oluşabilir.
Sağlıklı dış dallar yalnızca güzel çiçek vermekle kalmaz çelik almak için bitkinin
hormon düzeyini en üst noktaya çıkarır; bu nedenle sağlıklı çelikler dış dallardan
elde edilir.
Bir bitkinin taze saglam dallar edinmesiyle kocamış dalları kesebilir bu
işlemlede söz konusu bitkiyi gençleştirebiliriz. Bahçelerinizin uzak kısmında
tek başına bırakılmış ağaçlar dört bir yandan gelişir ve güzel bir görünüme sahiptir.
Şu var ki yoğun bir guruplaşmada iyi şekillenmeleri gerekebilir. Bu durumda budama
devreye girmelidir; bu durum daha çok çit amaçlı düzenlemelerde ortaya çıkar.
Şekil verme işlemlerinde hemen sonuca gidileceği düşüncesi yanlıştır, bu
işlem uzun sürede belli olur; ayrıca budama yanlış yapılmıssa sonuç düşünüldüğünden
daha çok kötü sonuç verir. Bir ağaç yada bodur ağaç dalları üzerinde beliren tomurcukları
sayesinde büyür.
Beslenmeleri dallarından gelen besi suyu (usare) sayesinde olur. Senellik
budamanın dışında bütün kesme işleri dallardaki tomurcuklar göz önünde bulundurularak
yapılır. Ciddi budama da besi suyu 2-3 tomurcuk arasında kalır, oysa hafif budamalarda
bu oran 6-7 tomurcuk arasınadır. Bu nedenle ciddi budamalarda güçlü bir filiz
çıkar diğerin de ise zayıf olur.
Çelikleme yöntemi
Çelikleme nedir?
Çelikleme anaç bitkiden bir bölüm alıp onu bağımsız bir bitki yada bitkiler
haline getirmektir. Bitki bu şekilde yaşamını sürdürmekle kalmayıp zamanla kendi
belli başına bir bitki haline gelir.
Neden çelikleme yapılır?
Bir çok bitki tohum üretmez, yada tohumları bulunduğumuz bölgede olgunlaşmaz
ve bu tohumlar çok kez anaç bitkiden farklılıklar gösterebilir. Çok eski zamandan
beri çelikleme bitkileri çoğaltmanın en doğru yöntemi olarak biliniyor. Çeliklemeyle
elde edilen genç fidanlar (bir kaç konu dışında) anaç bitkinin özelliklerini taşır.
Bahçenizin bir köşesini yararlı otlara ayırmayı unutmayın
Eskiden çayırlara çıkılıp toplanır ve kurutulur ve gerektiği zaman kullanılırdı.
Büyük kentlerde ot toplayacak çayır kalmadığı için bahçelerde oda yoksa saksılarda
yetiştiriliyor. Bir çoğu kokulu olan bu güzel doğal otların yemek ve salatalara
kattığı tadın dışında sağlık içinde yararlı olduğunu hepimiz biliriz.
Gerçekte bütün ilaçların kökeni otlara dayanıyor ama sentetik ilaçların
yaygınlaşmasıyla bu otlara duyulan ilgide azaldı. Bir çok yararlı hastalıkların
önleyicisi olarak bilinen bu yararlı otları hiç değilse bahçemizden eksik tutmayalım.
Kendi ellerinizle yetiştirdiğiniz hormonsuz bir maydonoz hem elinizin altında
her dem hazır, hemde görüntüsü güzel hemde yararlı. Bahçenizin bir köşesinde maydonoz,
nane, kekik, adaçayı, fesleğen neden olmasın.
Kaynak: baskentpeyzaj.com