YapıI Kredi Kültür Merkezi Kazım Taşkent Sanat Galerisi’ndeki Amadeo Preziosi’nin (1816-1882) resim sergisini gezerken, 19. yüzyıl İstanbul’unun görsel tadını çıkarmaya çalıştım.

Tarihi kimliğini, semtlerini, insanlarını, yaşama biçimini kaç kaynaktan öğrenebilirsiniz?

Yazılı kaynaklar dışında iki görsel kaynak vardır; biri resimler, diğeri de fotoğraflar.

Serginin kataloğunda Zeynep İnankur’un İstanbul’un Hikayesini Anlatan Ressam incelemesini okuduktan sonra, hiç kuşkusuz ressamın İstanbul sevgisini, İstanbul’un dışarıya tanıtılmasındaki yerini öğrenebilirsiniz.

Maltalı ressam Preziosi, babasının hukuk eğitimi yapma isteğine karşı direnmiş, 28 Eylül 1842’de Erotas adlı gemiyle İstanbul’a doğru yola çıkmış, gemide tuttuğu güncede, "Şark benim için yeniden doğuş olacak ve mutlu olacağım inancındayım" diye yazmış.

* * *

BAZI resimlerin önünde dururken, yakın tarihe kadar İstanbul’da bu mesleklerin icra edildiğini anımsıyorum.

Arzuhalci. Yeni Cami’nin önünde, küçük masada daktiloda istida yazanlar belli bir yaştaki herkesin belleğinde vardır.

Semazen’ler, Derviş’ler... Artık çoğu tarihe karışmış Yalılar.

Gündelik yaşamdan kesitler, yerliler ve yabancı askerler.

Preziosu gibi ressamların, tanıtım tarihi içindeki yerleri neden önemlidir?

Batılılara bizi eserleriyle tanıtmışlardır. Oryantalist sözcüğü bazen olumsuz eleştirel anlamda kullanılsa da, ben dönemi için önemli bir yeri olduğunu savunuyorum.

Zeynep İnankur’un yazısından bazı cümleler, iddiamı destekleyen nitelik taşımaktadır.

"Osmanlı resmini Batı’ya tanıtan Fransız yazar ve sanat eleştirmeni Adolphe Thalasso, L’Art Ottoman adlı kitabında 1870’lerin İstanbul’unda Türk resminin tek temsilcisinin Levanten suluboya ressamı Preziosi olduğunu söyler."

Av sırasında bir tüfek kazasında ölen ressamın mezarı İstanbul’da, Yeşilköy’de.

* * *

YAŞADIĞINIZ şehrin geçmişini o güzelim suluboyalardan, desenlerden seyredin. Preziosi’nin ilk kez bu kadar çok eserini görebileceğiniz sergi çok sayıda koleksiyondan toplanan tablolardan oluşturuldu.