Osmanlı Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti’nin önemli mimarlarından Kemaleddin Bey’in çalışmalarının yer aldığı “Mimar Kemaleddin: Tarihin Dönüm Noktalarında Bir Mimar” sergisi, Taksim Sanat Galerisi’nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş’ın da katıldığı törenle açıldı.

Kendisi de bir mimar olan Başkan Kadir Topbaş açılışta yaptığı konuşmada çağdaş mimariyi en iyi yorumlayan ilk meslektaşlarından biri olan Mimar Kemaleddin’in bu sergiyle kendi dönemini bugüne taşındığını söyledi. Mimarlığın bir usta-çırak ilişkisi olduğunu vurgulayan Topbaş, “Öncüleriniz, ustalarınız varsa iyi mimarlar yetiştirme imkanına sahip olursunuz. Şayet yoksa, sadece literatürde kalan değerler veya bazı dokümanlarla bu meslek kolay icra edilemez. İşte Mimar Kemaleddin, kendi döneminde özellikle Avrupa başta olmak üzere dünyadaki hareketleri de takip ederek bu güzel mimari eserleri bize bırakan çok önemli bir insan. Bugün kendisini, çalışmalarını, 80 yıl sonra fark eden, anlatan insanlar olması bizim için mutluluk vesilesidir. Bu çalışma, mimarlar ve mimarlık öğrencileri için önemli ufuklar açacaktır” diye konuştu.

Serginin küratörlüğünü yapan Prof. Dr. Afife Batur da Mimar Kemaleddin’in klişeleştirildiğini ve yaratıcılığı, öncülük ettiği konular adeta geri planda bırakılıp, sadece ideoloji sembolü bir mimar olarak tanımlandığını ifade ederek, “Bence bu ona yapılabilecek çok büyük bir haksızlıktı” dedi.

Sergi hazırlığı sırasında bildiği halde Kemaleddin Bey'in birçok yapısını yeniden dolaştığını ve incelediğini anlatan Batur, “Çok erken, 57 yaşında öldü. O kısa ömürde özellikle Vakıflar, o zamanki Evkaf Nezareti Sermimarlığı döneminde inanılmaz bir tempoyla çalışarak ve çevresinde büyük bir mimarlar organizasyonu kurarak, yapıtlar üretti. Sergide bunları kronolojik olarak izleyeceğiz. Ama ben o kronoloji dışında Kemaleddin'in görünen yüzünün arkasında ne vardı diye de baktım ve o izlenimleri size oluşturulan kapalı bölümde, düşünce kutusunda iletmeye çalıştım. Kararı izleyiciye bırakmak üzere sorularımızı yerleştirdim” şeklinde konuştu.

Batur, sergide Kemaleddin Bey’in aralarında Mahmut Şevket Paşa Türbesi, Ankara İkinci Vakıf Apartmanı, Edirne Karaağaç Gar binasının çatı yapısının da bulunduğu çeşitli maketlere de yer verdiklerini kaydetti.

TMMOB Mimarlar Odası Genel Sekreteri Necip Mutlu ise, odanın 20 yıldan bu yana sürdürdüğü Ulusal Mimarlık Ödülleri ve Sergisi etkinliği kapsamında 2007-2008 döneminde Mimar Kemaleddin’in ele alındığını kaydetti. Bu çerçevede, 7-8 Aralık tarihlerinde Gazi Üniversitesi’nde mimar adına sempozyum gerçekleştirildiğini anlatan Mutlu, serginin ilk kez bu sempozyum sırasında üniversitenin rektörlük binasında açıldığını söyledi. Mutlu, serginin İstanbul'un ardından değişik illere de gideceğini bildirdi.

Konuşmaların ardından Kadir Topbaş, Afife Batur ve Vakıflar Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Tanyolaç'ın da aralarında bulunduğu davetlilerle sergiyi gezdi. Sergi, 24 Ocak 2008 tarihine kadar açık kalacak.

Mimar Kemaleddin Kimdir?

Osmanlı ve Cumhuriyet döneminin önemli mimarlarından olan Mimar Kemalettin Bey, 1870-1927 yılları arasında yaşadı ve ulusal mimarinin öncüleri arasında yer aldı. Şems-ul Maarif ve Numune-i Terakki mekteplerini bitirip, Mühendis Mektebine girdi. 1891’de okulu bitirdikten sonra öğrenimini tamamlamak için Almanya'ya gönderildi. Yurda dönüşünde, Mühendis Mektebinin Mimarlık ve Yapıcılık hocalığına atandı. Bir süre Seraskerlik Dairesi Baş mimarı olarak görev yaptı.

1908’den sonra Evkaf Nezareti İnşaat ve Tamirat Müdürü oldu. Ankara Evkaf Umum Müdürlüğü Heyeti Fenniye Müdürlüğü yaptı. İngiliz Krallık Mimarlar Enstitüsü üyeliğine seçildi. Eski Türk üslubunu, yeni gereksinimleri karşılayıcı biçimde uygulama çabalarıyla yeni bir çığır açtı.

Başlıca yapıtları; İstanbul 2, 3 ve 4. Vakıf Hanları, şimdi üniversite kütüphanesi olan Medreset-ül-Kuzzat, Abide-i Hürriyet Tepesi’ndeki “Şehitler Anıtı”, Bostancı, Bebek, Bakırköy Camileri, Çamlıca Kız Lisesi binası, Laleli’deki sıra apartmanlar, Ayazma Mektebi, Eyüp’teki Reşadiye Okulu ve Türbesi, Yeşilköy Camisi, Mahmut Şevket Paşa, Cevat Paşa, Ali Rıza Paşa Türbeleri, Ankara’da Ankara’da, Mimar Kemal Okulu, Gazi Eğitim Enstitüsü, Türk Ocağı binası, Gazi Eğitim Enstitüsü, Ankara İkinci Vakıf Apartmanı ve Devlet Demir Yolları binasıdır.