International Herald Tribune'de Robin Pogrebin imzasıyla yayınlanan, 24 Temmuz
2007 tarihli yazı ölmeden mimarlık tarihine geçmiş ünlü mimarların arşivlerini
konu alıyor. "Architects and their archives: A legacy written in more than stone"
başlıklı yazıda Pogrebin, uzun ve başarılı bir kariyerin birikimleri olan çizimlerin,
maket ve modellerin, dahası eskizlerin nasıl da bir servete dönüşebileceğinin
örneklerini gözler önüne seriyor
Frank Gehry
Konuya ilişkin görüşü alınan ünlü mimar Frank Gehry, arşivinden kolay kolay ayrılmak
istemeyenlerden. Gehry, “Hayatta inşa edilebilen ve sahip olunan tek şey bu. Elimdekileri
muhafaza edebilmek için bugüne kadar ciddi bedeller ödedim.” Gehry, binlerce objenin,
büyük ölçekli maketlerin ve sayısız diğer kaydın yer aldığı arşivini satmayı düşünme
aşamasına gelen bir avuç ünlü esin kaynağı mimardan biri.
New York Modern Sanat Müzesi Mimari ve Tasarım şef küratörü Barry Bergdoll, Gehry
arşivinin bedelinin milyonlarla ifade edildiğini söylüyor. Bergdoll, "Eskiden
mimarlar arşivlerini muhafaza etmekle ilgilenen birini bulduklarında minnettar
olurlardı. Bugünse mimarlar tasarımlarına birer kar merkezi gözüyle bakıyorlar."
Peter Eisenman
Mimar Peter Eisenman ise arşivini vermekten yana değil. Mimar ölümünden sonra
arşivinin çocuklarına ait olması fikrinden yana.
Büyük değişim değerlerinin söz konusu olduğu ortamda mimarların elini kuvvetlendirense
mimarinin bir sanat formu olarak popülerlik ve değer kazanmış olması.
Getty Araşturma Enstitüsü Mimari Koleksiyonlar Küratörü Wim de Wit'in konuya
ilişkin yorumuysa, "Mimari, döneminin kültürüne dair ip uçları taşır. Bu nedenle
en az edebiyat arşivi ya da sanatçıların arşivleri kadar önemlidir" şeklinde.
Pogrebin yazısına örnekler üzerinden devam ediyor: Örneğin, Austin'deki Teksas
Üniversitesi Norman Mailer'ın arşivine 2005 yılında 2.5 milyon dolar ödemiş. Canadian
Center, Frank Gehry'ye 'philanthropist' Peter Lewis için tasarladığı evle ilişkili
tüm malzeme için 1.5 milyon dolar teklif etmiş.
Billie Tsien ve Tod Williams
Şüphesiz bu bedeller sadece süperstar mimarların arşivleri için talep ediliyor.
Gelin görün ki diğer mimarlar da yıllar içinde benzer arşiv yığınlarına sahip
oluyor. Billie Tsien ve Tod Williams'ın Manhattan merkezli stüdyosunda maketler
bir köşede, atılacağı güne kadar yığılı duruyor. Tsien "Cenazemin yakılacağı ateş
için de kullanılabilirler, bizden sonra da varlığını sürdürmesini umursadığımız
tek şey yapılarımız" diyor.
