İstanbul'un artık dayanılmaz hale gelen ulaşım sorununun çözümü için sunulan raylı sistem çalışmalarında proje enflasyonu yaşanıyor. Neredeyse her gün yeni bir metro/tramvay hattının yapılacağı duyurulmasına karşın raylı sistem inşaatları çeşitli nedenlerle ilerlemekte zorlanıyor, açılışlar da sürekli erteleniyor. Kenti "raylarla örmeyi hedeflediğini" açıklayan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, göreve geldiği günden beri, yani 2.5 yılda ulaşıma toplam 5 milyar YTL'lik yatırım yaptı. Her fırsatta "Ah elimde biraz daha para olsa" diyerek ''kaynak azlığından" şikayet eden Topbaş, raylı sisteme 3 milyar YTL ayırmayı tercih etti. 2007 bütçesi 4 milyar 850 milyon YTL olan İBB'nin raylı sistem yatırımları, İETT bütçesinde yer aldı. Bütçesinde yatırımlara 1 milyar 86 milyon 328 bin YTL ayıran İETT ise 2007 yılında raylı sistem inşaatlarına 887 milyon 682 bin YTL harcayacak.

Açılışlar erteleniyor
İstanbul'da ulaşım sorununun çözümü olarak gösterilen raylı sistemlerin açılışları da kaynak yetersizliği, proje değişikliği, arkeolojik buluntular gibi nedenlerle sürekli erteleniyor.

Ulaşımında raylı sistemin payı sadece yüzde 3 olan İstanbul'da mevcut raylı sistemin uzunluğu 47 kilometre. 3.5 milyar doları bulan toplam maliyete sahip 74 km'lik raylı sistem inşaatının sürdüğü kentte, 87 km'lik sistem de ihale aşamasında. "İstanbul'un ulaşım sorununu nihai bir çözüme kavuşturmak için Silivri'den Tuzla'ya, Sarıyer'den Beykoz'a kadar toplam 500 kilometrelik metro hattı projelendirdiklerini" ifade eden Topbaş, 2010 yılına dek 250 km. raylı sistem yapmayı hedefliyor. İBB'nin uzun vadeli hayali ise 2023 yılında İstanbul'un 500 km'lik raylı sistem ağına sahip olması.

İBB, tüm eleştirilere karşın 2.5 yılda toplam 103 kavşak ve yol yaptı, 2007 sonuna kadar da 20 kilometre yol ve 27 kavşak yapmayı planlıyor. Ulaşım uzmanlarına göre sürekli yeni yollar yapan, kavşaklar açan ve tüneller inşa eden İBB de raylı sistemin önemi ve gerekliliğinin farkında. Ancak belediye, bu sistemlere yapılan yatırımların maliyetinin çok, geri dönüşümünün uzun zaman alması nedeniyle tercihini karayolundan yana kullanıyor. Açılan her yeni yol ve kavşağın kentteki trafik yükünü daha da arttırdığına dikat çeken uzmanlar, karayolunu geliştirmeye harcanacak paranının raylı sistem ve deniz ulaşımına dayalı bir toplu taşıma sistemi için kullanılması gerektiği görüşünde birleşiyor.

İstanbul'da sürdürülen en büyük raylı sistemi projesi ise Marmaray olarak bilinen Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi. Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü'nce (DLH) yürütülen çalışmaların temeli Mayıs 2004'te atıldı. Halkalı ile Gebze'yi, İstanbul Boğazı'nın altından geçirilecek bir demiryolu tüneli ile bağlayacak olan sistem hizmete girdiğinde Asya ile Avrupa arasında kesintisiz demiryolu ulaşımı sağlanmış olacak.

Temeli atıldığında 2008'in ilk yarısında hizmete girmesi planlanmıştı. Ancak kazılar sırasında ortaya çıkan arkeolojik bulgular nedeniyle yaşanan gecikme Marmaray'ın açılışını 2009'un sonuna dek sarkıttı. Toplam maliyeti yaklaşık 2.5 milyar dolar olan 76.3 km'lik Marmaray hizmete girdiğinde saatte iki yönde 150 bin yolcu taşıyacak. Ancak Ulaştırma Bakanlığı'nın lastik tekerlekli araçlar için ikinci bir tünel yapmaya karar vermesi de tepkiye neden oldu. Uzmanlar, bu geçidin kentin ulaşım sorununa çözüm yerine yeni sorun yaratacağını vurgulayarak bu projenin Marmaray'ın daha da gecikmesine neden olacağı için ulaşıma daha fazla yük bineceğine işaret ediyor.
Havaray hayal oldu

Artık yeni yol yapmanın iyice olanaksızlaştığı İstanbul'da ulaşım sorununun çözümü için zaman zaman farklı projeler de gündeme geldi. Bunlardan biri, yerden belirli bir yükseklikteki raylar üzerinde hareket edecek olan havaray (hava minübüsü) oldu. İlk telaffuz edildiği 2001 yılından bugüne 5 yıl geçti, ancak İstanbullunun havaray ile tanışması mümkün olmadı. Kadir Topbaş, Beyoğlu Belediye Başkanlığı döneminde hava minibüsünün ilk olarak Okmeydanı-Şişhane arasında hizmet vereceğini açıklamıştı. Ancak "İstanbulluların havaray ile Beyoğlu'nda tanışacağı" müjdesi bir türlü gerçekleşemedi.

Havaray daha sonra İncirli-Bakırköy Meydanı-İDO İskelesi arası için gündeme geldi. Yapılan açıklamalara göre 180 milyon dolar harcanarak 3.2 kilometre uzunluğunda havaray inşa edilecek ve bu çalışma 2003 yılında bitecekti. Daha sonra ihalenin 2003'te yapılacağı, havarayın da 2005 yılı ortasında hizmete gireceği söylendi, ama bu da hayata geçirilemedi.