Sırtına taşıyabileceğinden fazla yük bindirilmiş kavramlardan biri. Tıpkı marka gibi. Bazen şıklık olsun diye 'dizayn' olarak da kullanılıyor. Sık kullanıldıkça koflaşıyor ve yabancılaştırıyor. Yine de tasarım mimariden ve grafikten başlayıp sınai üründen geçip modaya, iletişime, kente uzanıyor. Farklı farklı tekniklerle ifade bulsa da sonunda hepsi 'topyekûn tasarım' potasına dökülüyor. Pek çok yerde adına çağdaş sanat denen şeyle (her ne ise) kesişip iç içe geçiyor.

İstanbul'da tasarım fuarlarının galiba dördüncüsü yapılıyor. Şimdi mekan olarak Eski Galata Köprüsü'nün (aslında istikbali meçhul bir yok-mekan olsa da tasarım haftasına pekala uyuyor) kesinleşmesiyle giderek iyi tanımlı bir formata oturuyor. Hafta sonu koşuşmasında bir ara gidilip
görülebilir. Geçen yılların tıkış tıkış, kırkambar görüntüsünden daha yalın, şirketlerin, bağımsız tasarımcıların, gençlerin, konuk grupların, okulların yerlerini bulmaya başladığı bir yerleşmeye geçiliyor. Bir danışman ordusunun adı geçse de Ddf'in yönlendirdiği bir avuç genç temiz iş çıkarmış.

Daha kapıdan girerken tasarımcıların şirketlerle yaptıkları sergilenmiş. Pek çoğu olgun, akıllı çalışmalar. Hemen sonra Made for China'da, Çin'le ilgili önyargı ve korkuları ti'ye alan, İtalyanların alaycı işleri. Designersblock'un en iyi sergilerinden biri olmasa da fuarda bulunması
kazanım. Şirketlerin stand'ları, tasarım fuarının anlamını tam olarak kavramadıklarının göstergesi. Sektör fuarında ne varsa onları sergilemekle tasarım fuarı kotarılamıyor. Electrolux'un Tasarım Laboratuvarı çalışmalarını gösteren standı güzel bir karşı örnek.

Tasarım dünyası çok fazla yarışmalar üzerine oturuyor. Böylece gerçek hayattaki işveren - tasarımcı yaratıcı çatışmasından kaçıyor. Mimarlığın kötü örneğini devralıp abartıyor. Şirketler hiçbir zaman üretmek niyetinde olmadıkları şeyler için yarışma düzenliyorlar. Tasarımcılar ürünle değil çizimle isim yapıyorlar. Tasarım uygulanan, kullanılan, yaşayan bir şey olmaktansa düşünülen, bakılan ve konuşulan bir şeye dönüşüyor.

En son Radikal'in yaptığı yarışmada dikkati çeken tasarım eğilimleri başlıca üç başlıkta toplanabilir.

En belirgini 'Türk tasarım kimliği' basmakalıbında ifade bulan Osmanlı'ya ait işaretlerin ürünlerin üzerine serpiştirilmesi. Ucuz, ucundan oryantalizmin dünyada belli müşterisi var. Ama Gamalı Bush tişörtü olay çıkartıyor.

İkincisi, tasarımı cinfikirlikle karıştıran 'Zihni Sinir' icatçı yaklaşım. Zorlama ve işlevsiz çizimlerden başka bir varlık gösteremiyor. (Bu gençlere Munari'nin kitaplarını önermeli.) Son olarak özüyle sözü bir olmayan sayıklamalar. Mükemmel bilgisayar çıktılarının yanında kargacık burgacık yazılar. Ya da 'modern insanın sıkıntısı', 'kimlik' vb tumturaklı metnin yanında çöpten adam çizimler.

Bir başka tuhaflık 'amatör' olduğu söylenen alaylılarla 'profesyonel' olması beklenen mektepliler arasındaki mek parmak fark. En azından yarışmalarda ortadan kaldırılsa?

Yarışmalar PR dışında işe yaramıyor. Ya iyice düşünülerek hazırlanmalı ya da hiç yapılmamalı.

Tasarım Fuarı bu yıl ilk kez başlamış dedirten bir sadelikte. Değerlendirilebilir bir ilk adım. Yine de Haliç'e sıçraması, dağılarak kente bulaşması şart. Bu bakımdan 'Made in Şişhane' adlı aydınlatma sergisi yol gösterici bir prodüksiyon.

Tasarımın geleceğine gelince. Ben onu leş gibi bir atölyede eski plastik sandalyeleri kesip biçip eriterek yeni şeyler yapmaya çalışan ter içinde gençlerin gözlerinde gördüm.