Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) Projesi kapsamında İç Anadolu Bölgesi’ndeki arkeolojik yerleşim yerlerinin ele alındığı keşif gezisi sonucunda hazırlanan ‘Türkiye Arkeolojik Tahribat Raporu 2002’ açıklandı.
3 yıldan bu yana sürdürdükleri TAY araştırma gezilerinde şimdiye kadar Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin ardından geçen yıl da İç Anadolu Bölgesi ele alındı. Bu çalışmalarda şimdiye kadar bin 459 yerleşmenin incelendi ve bunların bin 317’sinde tahribatın saptandığını bildirdi. Gelecek yıl ise Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgesi taranacak.
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) Lokali’nde düzenlenen basın toplantısında TAY Proje Koordinatörü Oğuz Tanındı tarafından açıklanan raporun, bu yıl Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, ilgili Bakanlıklar, Jandarma Genel Komutanlığı, üniversiteler ile Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu ve UNESCO’nun da aralarında bulunduğu toplam 515 kurum ve kuruluşa gönderildiği belirtildi.
Tanındı, yaptığı konuşmada, çeşitli üniversitelerden ve üniversite dışı insanların biraraya geldiği bağımsız bir ekip olarak Türkiye’nin arkeolojik yerleşmelerinin envanterini çıkarttıkları çalışmanın 10. yılına girdiğini belirterek, bu çalışmalarını 2 yıldan bu yana da kurdukları ‘Tarih Arkeoloji Sanat ve Kültür Mirasını Koruma Vakfı’ (TASK) çatısı altında sürdürdüklerini kaydetti.

3 YILLIK KEŞİF ÇALIŞMASI
3 yıldan bu yana sürdürdükleri TAY araştırma gezilerinde şimdiye kadar Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin ardından geçen yıl da İç Anadolu Bölgesi’nin ele alındığını anlatan Tanındı, bu çalışmalarda şimdiye kadar bin 459 yerleşmenin incelendiğini ve bunların bin 317’sinde tahribatın saptandığını bildirdi. Tanındı, 58 bin 298 kilometre yol katederek gerçekleştirdikleri çalışmada gözlemledikleri tahribatı 7 bin 664 dia, 12 bin 467 dijital fotoğraf ve 153 saatlik filmle belgelediklerini söyledi. Gelecek yıl ise Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgesinin taranacağını dile getiren Tanındı, elde ettikleri verileri ‘www.tayproject.org’ web sitesinde yayınladıklarını anlattı.

Tanındı, sitede 6 bin 500 yerleşim yerinin fotoğrafının ve bunlarla ilgili tahribat raporunun yer aldığını belirterek, amaçlarının arkeolojik yerleşmelerle ilgili eksiksiz bir veri tabanı oluşturup, bu bilgileri kamuoyuna açmak olduğunu söyledi. “Türkiye’nin gelişmesinin engellenmemesi ancak kültür ve tabiat varlıklarının da korunması” düşüncesine sahip olduklarını ifade eden Tanındı, “Bunun için neyin nerede olduğu bilinmeli, tahribatı belirlenmeli ve koruma altına alınmalı” diye konuştu. Tanındı, İlk Tunç Çağı’na kadar olan döneme ait yerleşimlerin taranmasının tamamlanmasının ardından sonraki dönemlere ait yerleşim ve eserlerin de başka ekiplerce araştırılacağını, bu çalışmaları yürütmek için parasal desteğe ihtiyaçlarının bulunduğunu kaydetti.

TAHRİBATIN BOYUTU
Türkiye’deki tahribatı “çok korkunç” diye değerlendiren Tanındı, “Türkiye’deki arkeolojik tahribat yoğun, yaygın ve sürekli. Bölgesel ya da belirli yerleşmelere yönelik değil. Biz burada konuşurken bile en azından 10-15 höyük bir greyderin, bir definecinin kepçesi, kazması altında yok oluyor” dedi. Daha sonra dia gösterisi eşliğinde Oğuz Tanındı tarafından özetlenen raporda, Haziran-Ekim 2002 döneminde gerçekleştirilen çalışmada TAY ekibinin İç Anadolu Bölgesi’nde 20 bin 27 kilometre yol yaptığı ve 515 yerleşim yerinin tarandığı belirtildi. Rapora göre, bu yerlerden 439’undaki tahribat belgelendi.
Bu tahribatların 149’u tarım, 83’ü yapılaşma, 83’ü definecilik ve kaçak kazı, 55’i define ve tarım, 22’si tarım ve yapılaşma, 17’si define ve yapılaşma, 15’i yol, 12’si doğal, 2’si maden ve ocak, 1’i de baraj yapımından kaynaklandı.