1) Yapı Malzemeleri Yönetmeliği 01.01.2007 tarihinden itibaren mecburi uygulamada!
08.09.2002 tarih ve 24879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve yayımını müteakip
21 ay sonunda 08.06.2004 tarihinde yürürlüğe giren Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’nin
kapsamındaki yapı malzemelerinin tabi olduğu geçiş dönemi, 18.02.2006 tarih ve
26084 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 01.01.2007’ye
kadar uzatılmıştır. Bu tarihten itibaren piyasaya arz edilen ilgili yapı malzemelerine
CE işareti iliştirilmesi mecburidir.
2) CE işaretinin mahiyeti
Hakkında bir uyumlaştırılmış teknik şartname (Uyumlaştırılmış Standart veya Avrupa
Teknik Onayı) yayımlanmış bulunan bir yapı malzemesine iliştirilen CE işareti,
o ürünün Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’nin bütün hükümlerini karşıladığını gösterir.
CE işaretinin mahiyeti Yönetmelik Ek-III-4’te belirtilmektedir. CE işaretinin
iliştirilmesini kapsayan şartları, işaretlemeyle beraberinde bulunması gereken
ilave bilgileri ve AT uygunluk beyanı ile uygunluk belgesinin içeriğine ilişkin
bilgiye Kılavuz Belge D’den ulaşılabilir.
3) CE kapsamına giren ürünler
ISI YALITIM ÜRÜNLERİ : (95/204/EC, 99/91/EC)
_ Camyünü, TS 901-1 EN 13162
_ Taşyünü, TS 901-1 EN 13162
_ Ekspande Polistiren (EPS), TS 7316 EN 13163
_ Ekstrude Polistiren (XPS), TS 11989 EN13164
_ Poliüretan, TS EN 13165
_ Fenol Köpüğü, TS EN 13166
_ Cam Köpüğü, TS EN 13167
_ Ahşap Lifli Levhalar, TS EN 13168
_ Genleştirilmiş Perlit (EPB), TS EN 13169
_ Genleştirilmiş Mantar (ICB), TS EN 13170
_ Ahşap yünü levhalar, TS EN 13171
Isı Yalıtım Sistemleri :
_Dış Cephe Isı yalıtım (mantolama) sistemleri, 97/556/EC, ETAG 004
_Yük taşımayan, Boşluklu Blok veya Panel Esaslı Yalıtım malzemeleri ve bazen
Beton Sistemler, 98/279/EC,
_Yalıtım Malzemelerinden Yapılan Boşluklu Blok veya Plak Sistemler, ETAG 009
Membran ve Jeotekstil Sektörü :
_Membranlar (Bitümlü ve Sentetik), 99/90/EC,95/204/EC
_Çatılarda mekanik tespit ile uygulanan çatı yalıtım membranları, 98/143/EC,
ETAG 006
Bitümlü Örtüler
_Çatılarda su yalıtımı uygulamaları, TS EN 13707
_Temellerde ve perde duvarlar, TS EN 13969
_Buhar dengeleyici uygulamaları, TS EN 13970
Sentetik Esaslı Su yalıtım örtüleri
_Çatılarda su yalıtımı uygulamaları TS EN 13956
_Temellerde ve perde duvarlar TS EN 13967
_Buhar dengeleyici uygulamaları TS EN 13984
Kiremit Altı Su Yalıtım örtüleri
_Çatı uygulamaları TS EN 13859-1
_Duvarlar uygulamaları TS EN 13859-2
Jeotekstiller, 96/581/EC
TS EN 13249, TS EN 13250,
TS EN 13251, TS EN 13252,
TS EN 13253, TS EN 13254,
TS EN 13255, TS EN 13256,
TS EN 13257, TS EN 13265,
Likit Uygulanan Çatı Su Yalıtım Sistemleri
98/599/EC, ETAG 005
CAMLAR:
Yalıtım Camı Üniteleri 2000/245/EC,
TS EN 572-9,
TS EN 12150-2,
TS EN 1279-5
ÇATI KAPLAMALARI:
Çatı Kaplamaları, Çatı Işıklıkları, Çatı Pencereleri ve İlgili Ürünler, 98/436/EC,
2000/553/EC,
TS EN 544 TS EN 544 (shingle),
EN 490, EN 492, EN 1304, EN 12326-1
Çimento Esaslı Sıva ve harçlar:
Yapı kimyasalları, Katkı malzemeleri 99/469/EC,
EN 934-2, EN 934-3, EN 934-4, EN 450-1, EN 12878,
Tamir ve Koruma Harçları 99/469/EC,
EN 1504-2, EN 1504-3, EN 1504-4, EN 1504-5
Yapıştırıcılar, 99/470/EC,
EN 12860, EN 12004
Dübeller
96/582/EC, 97/161/EC, 97/177/EC, 97/463/EC,
Dübeller (plastik, metal veya metal enjeksiyonlu)
ETAG 001, ETAG 002, ETAG 014
4) CE İşareti'nin alınması
Düşük riskli olduğu kabul edilen ürün grupları için direktifin temel gereklerine
uygunluk, üreticinin kendisi tarafından ya kendi test imkanları ya da başka herhangi
bir kurulusun imkanlarının kullanılmasıyla doğrulanabilmekte ve bu ürünler hakkında
üreticinin düzenleyeceği uygunluk beyanı ile CE işareti, üretici tarafından ürüne
iliştirilmektedir.
Yüksek riskli olduğu kabul edilen ürünlerin ise mutlaka, AT Resmi Gazetesi'nde
adı yayımlanmış yetkili test ve belgelendirme kuruluşları tarafından doğrulanması
gerekmektedir. Onaylanmış kurulusun bu incelemesine istinaden, üretici CE işaretini
ürününe iliştirmektedir.
5)Yapı malzemelerinin tabi olduğu teknik şartnamelerin öğrenilmesi
İlgili yapı malzemesinin tabi olduğu uyumlaştırılmış standartların bir listesi,
Bakanlığın 23.06.2004 tarih ve 25501 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemeleri
Yönetmeliği (89/106/EEC) Kapsamında, Uygulanacak Teknik Şartnamelerin Yayımlanması
Hakkında Tebliğ’in ekinde verilmektedir. Bu standartlara ilişkin bilgiler, AB
Resmi Gazete’sinde yapılan yayımı müteakiben Türk standardı referans numaraları
ile ve mecburi uygulama tarihleri ile birlikte yayımlanmaktadır. Standartların
metinleri ise Türk Standartları Enstitüsü’nden temin edilmektedir. Yayımlanmış
Avrupa Teknik Onayı Ortak Esaslarının İngilizce metinlerine, EOTA (Avrupa Teknik
Onay Organizasyonu) web sitesinden ulaşılabilir. Bunların Türkçe metinleri ise
ülkemizde bir Teknik Onay kuruluşu faaliyete geçtikten sonra bu kuruluş tarafından
yayımlanacaktır.
6) Uyumlaştırılmış standartlar
Uyumlaştırılmış standartlar, ürünün kullanım amacına uygunluğunun tespitini amaçlar.
Direktif için özel olarak hazırlanmıştır. İmalatçının, gerek ürün ve gerekse mevzuat
ile ilgili tüm bilgi ihtiyacını karşılar. Bir uyumlaştırılmış standart yayımlandıktan
sonra, ürünün piyasaya arzı CE işareti taşımasına bağlıdır. Halen yeteri sayıda
uyumlaştırılmış Avrupa standardı yayımlanamamıştır. Ancak talimatı verilmiş olanlarla
birlikte, sektörün genelini kapsayacak sayıda (600 civarı) yayımlanması planlanmaktadır.
7) Avrupa Teknik Onayı
Avrupa Teknik Onayı (ATO), tabi olduğu bir uyumlaştırılmış AB standardı ve/veya
ulusal standart bulunmayan yada AB Komisyonu tarafından standart hazırlanması
öngörülmeyen malzemelere ilişkin olarak verilen kullanıma uygunluk belgesini ifade
eder. Yeni ürünler (buluş, Ar-Ge) ve hakkında henüz bir standart bulunmayan ürünler
için verilir. Bir “Onay Kuruluşu” tarafından verilir. 5 yıllıktır, yenilenebilir.
ATO, ülkemizde Bakanlık tarafından görevlendirilecek ve uygunluk teyidini de gerçekleştirecek
“onaylanmış kuruluşlar”ca verilecektir. Masrafları müracaatçı tarafından ödenecektir.
Mecburi değildir.
8) Herhangi bir uyumlaştırılmış teknik şartnamenin kapsamına girmeyen ürünler
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği ürünlere CE işaretinin iliştirilmesini öngörmesine
rağmen, bu şart ancak ürün hakkında bir uyumlaştırılmış teknik şartname (uyumlaştırılmış
standart veya Avrupa teknik onayı) olmasına bağlıdır. Bunların olmaması halinde
ise Yönetmelik 7nci Madde’de öngörülen şartlarda uygulanabilen ulusal mevzuat
geçerlidir. Buna göre, ülkemizde daha evvel yürürlüğe konulmuş ulusal mecburi
standartlar geçerlidir. Bu amaçla hazırlanan “Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC)
Kapsamında Olup CE İşareti Taşıması Mecburi Olmayan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacakları
Ulusal Düzenlemeler Hakkında Taslak Tebliğ” ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.
9) İlgili yapı malzemesinin uygunluk teyidi sisteminin öğrenilmesi
Hangi yapı malzemesinin hangi uygunluk teyit sistemine tabi olduğu Avrupa Yapı
Daimi Komitesi tarafından kararlaştırılır. Komisyon Kararı olarak AB Resmi Gazetesi’nde
yayımlanan bu tespitlerin bir listesi Bakanlıkça 22.06.2004 tarih ve 25500 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC) Kapsamındaki
Malzemelerin Tabi Olacakları Uygunluk Teyit Sistemleri Hakkında Tebliğ” ekinde
yayımlanmıştır. Yönetmelik Ek-III-2’de tarif edilen bu sistemlerin ayrıntıları
ve sistemler ile Onaylanmış Kuruluşlar arasındaki ilişki Kılavuz Belge K ile açıklanmıştır.
Değişik uygunluk teyidi sistemlerinde, ilgili Onaylanmış Kuruluşların rolü de
bu belge ile açıklamaktadır.
10) İlgili yapı malzemesinin uygunluk teyidinde istifade edilecek onaylanmış
kuruluşların tespiti
Uygunluk teyidinde rol alan Onaylanmış Kuruluşlar AB’ye üye ülkeler, EFTA ülkeleri
ve Türkiye tarafından görevlendirilmekte ve birbirlerine ve Avrupa Komisyonu’na
bildirilmektedir. Görevlendirilmiş her bir Onaylanmış Kuruluşun Komisyon tarafından
kendisine verilmiş bir kimlik numarası bulunmaktadır. Avrupa Komisyonu web sitesinde
NANDO adıyla verilen hizmet kapsamında, kimlik numarası almış bütün kuruluşlara
ait bilgileri yayımlamaktadır. Ayrıca, Bakanlık tarafından Yönetmelik kapsamında
görevlendirilen kuruluşlar Resmi Gazete’de birer tebliğ ile duyurulmaktadır.
11) İmalatçının yapı malzemesi ile ilgili sorumlulukları
CE işaretinin duruma göre malzemeye, malzemeye iliştirilen bir etikete, malzemenin
ambalajına veya malzemeye ait ticari belgelere iliştirilmesinden imalatçı sorumludur.
Malzemelerin, teknik şartnamelerin gereklerine uygunluğunun ispatlanmasından imalatçı
sorumludur. Uygunluğu beyan edilmiş malzemelerin teknik şartnamelere uygun olduğunun
kabul edilmesi için Yönetmelik Ek-III-1’de belirtilen uygunluk kontrol metotlarından
ilgili olanlarını yerine getirmek imalatçının sorumluluğundadır. Fabrika üretim
kontrolü hakanda daha detaylı bilgi için Kılavuz Belge B’den istifade edilebilir.
12) İmalatçı ve dağıtıcının piyasaya arz ile ilgili sorumlulukları
Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır. Üretici, güvenli
olmadığı tespit edilen ürünün kendisi tarafından piyasaya arz edilmediğini veya
ürünün güvenli olmaması halinin ilgili teknik düzenlemeye uygunluktan kaynaklandığını
ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulur.
Bir ürünün güvenli kabul edilmesi için; ürünün bileşimi, ambalajlanması, montaj
ve bakımına ilişkin talimatlar da dahil olmak üzere özellikleri; başka ürünlerle
birlikte kullanılması öngörülüyorsa bu ürünlere yapacağı etkiler; piyasaya arzı,
etiketlenmesi, kullanımı ve bertaraf edilmesi ile ilgili talimatlar ve üretici
tarafından sağlanacak diğer bilgiler ve ürünü kullanabilecek risk altındaki tüketici
grupları açısından değerlendirildiğinde, temel gerekler bakımından azami ölçüde
koruma sağlaması gerekir.
Dağıtıcı, sahip olduğu bilgiler çerçevesinde, güvenli olmadığını bildiği ürünleri
piyasaya arz edemez. Dağıtıcı, faaliyetleri çerçevesinde, ürünlerin taşıdığı riskler
ve bu risklerden korunmak için alınması gereken önlemler hakkında ilgililere bilgi
verir. Üreticinin tespit edilemediği durumlarda, yetkili kuruluşça belirlenecek
süre içinde üreticinin veya malı tedarik ettiği kişinin kimliğini bildirmeyen
dağıtıcı, üretici olarak kabul edilir.
Uygunluk işaretinin veya uygunluk değerlendirme işlemleri sonucunda verilen belgelerin
tahrif veya taklit edilmesi, usulüne uygun olmadan kullanılması yasaktır.
13) Projeci, müteahhit, kontrol ve yapı denetçileri ile belediye fen elemanlarının
yapı malzemesi ile ilgili sorumlulukları
Yapı işlerinde kullanılmak üzere piyasaya arz edilmesi hedeflenen yapı malzemelerinin,
kullanım amacına uygun olması zorunludur. Bu nedenle, bu malzemelerin kullanıldıkları,
monte edildikleri, uygulandıkları veya tesis edildikleri yapı işlerinin, gerektiği
gibi tasarlanması, inşa edilmesi ve temel gereklere ilişkin yönetmelik ve şartnamelere
tabi olması gerekir. Yönetmelik Ek-I’de verilen temel gerekler alanındaki yapı
mevzuatının öngördüğü şartlar ile malzemenin CE işareti ile verilen performans
kriterlerinin örtüştürülmesi ve buna göre seçilen malzemenin yapı işinde kullandırılması
gerekir. Yapı malzemesinin üzerinde CE işaretinin bulunması ilgili yapı işinde
kullanılması için yeter koşul değildir. Ayrıca, piyasada Yönetmeliğe aykırı olarak
arz edilmiş ürünlerin tespit edilmesi halinde bunların Bakanlığa bildirilmesi
gerekir.
14) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın yapı malzemesi denetçileri ile ilişkiler
İmalatçı ve dağıtıcı, denetim görevinin gereği gibi yürütülmesi için denetim
elemanına görevi süresince uygun bir çalışma yeri sağlar. Uygun yer bulunamadığında
veya denetime uygun koşullar oluşturulmadığında, denetim elemanının isteği üzerine
yapı malzemesine ait tüm dosya ve belgeleri denetim elemanının çalışma yerine
getirerek kendisine teslim eder. Dağıtıcı ve satıcıdan numune alınması halinde,
numunenin bedeli imalatçı tarafından karşılanır. İmalatçı ve dağıtıcı, ilgili
teknik düzenleme ve şartnamede belirtilen tüm belgeleri; bu belgeler kapsamındaki
son yapı malzemesi yurt içinde üretiliyor ise üretildiği, ithal ise ithal edildiği
tarihten itibaren ilgili teknik düzenleme ve şartnamede belirtilen süre, bu sürenin
belirtilmemesi halinde on yıl boyunca muhafaza eder ve istenilmesi halinde denetim
elemanına ibraz eder. İmalatçı ve dağıtıcı, denetim elemanının talep ettiği tüm
bilgi ve belgeleri gizli de olsalar denetim elemanına sunar.