Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Perakendecilik Meclis Başkanı ve Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği (AMPD) Başkanı Nuşin Oral, ekonomik kriz nedeniyle alışveriş merkezleri yatırımlarında da süreç olarak kayma yaşanacağını söyledi.

Alışveriş Merkezleri Konferansı, Türkiye'de ilk kez Antalya'daki Hillside Su Otel'de gerçekleştirildi. Konferansın açılış konuşmasını TOBB Perakendecilik Meclis Başkanı ve AMPD Başkanı Nuşin Oral yaptı. Dünyadaki krizin Türkiye'ye de yansıdığını belirten Oral, daha öncesinde çok yoğun bir AVM yatırım dönemi yaşandığını ve bunun neticesinde kiralamalarda bazı sıkıntılar belirdiğini kaydetti. Bu dönemde kiracı ve kiralayan görüşmelerinin sürdüğünü aktaran Oral, bu sürecin bir iki haftada çözülecek bir konu olmadığına değindi. 2009'un belirli bir oranda sindirme, taşların yerine oturduğu bir dönem olacağını aktaran Oral, 2009 için planlanan projelerin tarihlerinde de biraz kaydırılma olacağını söyledi.

Nuşin Oral, 2009 başındaki projelerin yıl sonuna, 2009 sonundaki projelerin de 2010'a kaydırılacağını belirtti. Mevcut projelerin sindirilmesi üzerine yoğunlaşılacağını aktaran Oral, ABD ve Avrupa dahil tüm dünyada kiraların yeniden gözden geçirildiğini dile getirdi. Nuşin Oral, şöyle konuştu:

“Kira, perakendecinin en önemli maliyetinin başında geliyor. Dolayısıyla bu, bazı markaların değil tüm markaların problemi. Ama alışveriş merkezleri tarafında da yatırımcıların ciddi yatırım yaptığı ve geri dönüşüm için de borçlanma altına girdiği dönem. Ekonomik kriz nedeniyle kaybedilen değer var. Bu bir şekilde paylaştırılıyor. Bunun oranları değişecek, alışveriş merkezlerine göre farklılık gösterecektir. Ama paylaşım devam edecek diye düşünüyorum.”

Anadolu'da projeler bekleyecek

Bu çerçevede kimi AVM'lerde kur sabitleme, kimi AVM'lerde giderlere ya da kiralara yapılan indirimler bazılarında ise ciro paylarında yapılan değişiklikler gibi yollara başvurulduğunu anlatan Oral, önümüzdeki dönemde yapılan yatırımlarda ise daha temkinli olunacağını ifade etti.

AVM yatırımlarında özellikle Anadolu'ya son iki yıldır ciddi bir yüklenme olduğunu kaydeden Oral, “Bazıları açıldı bazıları açılmak için projelendirildi. Ama özellikle Anadolu'daki projelerin biraz daha uzun süre bekleyeceğini düşünüyorum. Büyük şehirlerdeki yatırımlar yine kısmen devam edecektir. Çünkü oradaki potansiyel biraz daha yoğun. Ama Anadolu şehirlerimiz 3- 4 projeyi birden kaldırmaz. Anadolu'da bu yatırımların aralıklı sürelerle uygulanması gerekiyor. Burada farklılık göreceğiz bence” diye konuştu. Türkiye'de kişi başına düşen AVM alanının 55 metrekare olduğunu belirten Oral, bu rakamın Avrupa'da ise 200 metrekarenin üzerinde olduğunu söyledi.

Nitelikli iş gücü yok

Konferansa katılan Hüseyin Özdilek ise, Türkiye'nin 7 yılda bir kriz yaşadığını, bu krizlerden asıl etkilenme sebebinin ise nitelikli işgücü yetersizliğinden kaynaklandığını savundu. Nitelikli işgücünün sağlanması halinde Türk işadamlarının krizlerden etkilenmeyeceğini kaydeden Özdilek, AVM'lerin belirli saatlerde açık kalması beklentisinin arz talep ilişkisi çerçevesinde kabul görmeyeceğini, ABD'de ve Avrupa'da 7 gün 24 saat açık olan AVM'leri örnekleyerek reddetti.

Diyalog geliştirilmeli

CB Richard Ellis Avrupa Grup Direktörü Chris Igwe ise daha önce mağaza kapatmayı markaların bir prestij kaybı görerek tercih etmediğini, günümüzde ise çok büyük markaların bile bu gelenekten vazgeçerek mağaza kapattığını söyledi. Perakende sektörünün altı ay gibi bir sürede bile hızla değiştiğini vurgulayan Igwe, bu dönemde yapılması gereken en önemli hamlenin küçük gibi görünse de perakendeciler ve kiralayanlar arasında diyalog geliştirilmesi olduğunu söyledi.