Evde başarılı süs bitkisi yetiştirmenin en önemli koşulları, kışın yapılması
gerekenler, alınması gereken önlemlerdir. Bilinenin aksine, bitkilerinizin toprak
değiştirme işlemini kış aylarında yapmak çiçekler için daha verimli oluyor. Sonbahar-kış
döneminde bitkilerin toprağının değişmesi, uyku dönemlerini yeni ortama uyum sağlayarak
geçirmelerini sağlıyor. Toprak ve saksı değiştirme sırasında yapılacak işlemler
ise şöyle sıralanır: Toprağı ve saksısı değiştirilecek olan bitkinin toprağı hafifçe
nemlendirilmelidir.
Bitkinin kök boğazını bir elin arasına alınır. Diğer elle saksı ters çevrilerek
kenarı sert bir yere hafifçe vurulur. Böylece bitkinin kök yumağının saksı kenarından
kolayca ayrılması sağlanmış olur. Bu işlem yapılırken toprağın dağılmamasına özen
göstermek gerekir. Gerekli ise kök budaması yapılır. Bundan sonraki işlem yeni
saksının dikim için hazırlanmasıdır. Saksının dip kısmındaki akıtma deliği üzerine
küçük bir saksı kırığı konur. Böylelikle sulama sırasında toprağa verilen suyun
fazlası bu delikten dışarı akar. Saksı dibinde akıtma deliğinin bulunmaması veya
bu deliğin kapanması durumunda kökler fazla sulama ile kısa zamanda çürürler.
İyi drenaja gereksinimi olan bitkilerde ise, saksı dibinde önce saksı kırıkları
veya küçük çakıllardan bir drenaj tabakası oluşturulur.
Yeni saksıya dikim sırasında bitki saksının ortasına gelecek biçimde ve
istenilen yükseklikte tutulur. Bitkinin eskisine oranla daha derin veya yüzeysel
dikilmemesine dikkat edilmelidir. Kök yumağı ile saksı arasında kalan boşluğa
yeni hazırlanan harç doldurulur ve boşluk kalmaması için harç çepeçevre parmakla
bastırılır. Daha sonra saksı tabanı üzerinde birkaç kez masaya vurularak harcın
iyice oturması sağlanır. Saksı tümüyle toprakla doldurulmamalı sulama payı olarak
saksı kenarı ile toprak arasında 1,5 cm civarında bir boşluk bırakılmalıdır. İşlem
bittikten sonra, bitkilere tabaklarına akana dek su verilir. Saksısı yeni değiştirilmiş
bitkiler, ışık seven nitelikte olsalar bile, başlangıçta doğrudan güneş ışığı
altında bırakılmamalı, yarı veya hafif gölge yerlerde bulundurulmalıdır.
İçerisinde belirli miktarda toprak bulunan kaplarda (saksı, kasa, çanak
vb. gibi) yetiştirilen süs bitkilerinin bir süre sonra varolan bitki besin maddeleri
beslenme sonucu azalır. Saksı değiştirmeyi gerektiren başka bir önemli neden de,
bitkinin toprak üstü kısmı ile birlikte köklerinin de gelişmesi ve saksının zamanla
yetersiz duruma gelmesidir. Saksı değiştirme sırasında genel bir kural, yeni saksının
eskisine oranla bir boy daha büyük tutulmasıdır. Daha büyük saksı kullanılması
hem gereksiz hem de sakıncalıdır. Çünkü büyük saksılar fazla yer kaplarlar; ayrıca,
bitki köklerinin saksı toprağını tümüyle kaplayacak biçimde gelişmesi uzun zaman
alır.
Saksı değiştirme sırasında köklere ve bu arada tüm bitkiye toplu bir görünüş
kazandırmak, bitkinin alt kısımlarında oluşabilecek çıplaklaşmaları önlemek amacı
ile sürgün ve ana dallarda budama yapılabilir. Ancak bazı bitkilerin budamaya
karşı duyarlı oldukları unutulmamalıdır. Kök budaması ise kök uçlarının canlılığını
yitirdiği veya kök sisteminin aşırı geliştiği durumlarda söz konusudur. Böyle
durumlarda köklerin keskin bir bıçakla hafifçe budanması önerilir. Ancak, bu işlem
hızlıca yapılmalı ve kökler uzun süre hava ile temas etmeden dikim gerçekleştirilmelidir.
Bahçelerin en güzel bitkilerinden biri olan gül için ideal ekim zamanı kış
başlangıcıdır. Toprak hala sıcak olduğu için ekim-kasım aylarında yapılan ekimlerde
bitkinin kök salması için yeterli vakit sağlanmış olur. Gülün ekileceği toprak
suyu emebilecek gevşeklikte olmalıdır. Ekim yapılacak toprağın gereken kıvama
ulaşması için çok az kum ya da humus eklenebilir. Gül için yeterli toprak derinliğini
sağladıktan sonra köklerle toprak arasında hiç boşluk kalmayacak şekilde doldurma
işlemi gerçekleştirilmelidir. Bu işlem sırasında hafif hafif sulama yapılması
gerekmektedir.
Kaynak: cosmoturk.com