Projesine 1989 yılında onay verilen ancak proje değişiklikleri ve ekonomik krizlerle
kesintiye uğrayarak 16 yılda tamamlanan İstanbul Şişli'deki Cevahir Alışveriş
Merkezi, açılışından 11 ay sonra Kuveyt Yatırım İdaresi'ne (Kuwait Investment
Authority) 750 milyon dolara satılıyor. Eski İETT garajı arazisinin üzerine yapılan,
bu nedenle İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yüzde 50 ortağı olduğu Cevahir Alışveriş
Merkezi, 250 milyon dolara yapılmıştı.
Edindiğimiz bilgiye göre alışveriş merkezinin yarı hissesinin sahibi ve projenin
müteahhiti Cevahir Holding'in Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Cevahir, satışın
tamamlanmak üzere olduğunu, işlemlerin en fazla bir hafta içinde biteceğini söyledi.
Maliyetinin üç katı fiyata satılacak olan alışveriş merkezinin müstakbel sahibi
Kuveyt Yatırım İdaresi, Kuveyt'in petrol gelirlerinin belirli bir kısmıyla oluşturulmuş
yarı resmi bir kurum. Kuveyt Yatırım İdaresi portfoyündeki yabancı sermaye yatırımlarının
son yıllarda giderek arttığına dikkat çekiliyor.
700 milyar dolarlık fon
700 milyar dolara ulaşan bir yatırım fonunu yöneten Kuveyt Yatırım İdaresi tarafından
alınacak olan Cevahir Alışveriş Merkezi, şehir merkezinde bulunan dünyanın en
büyük ikinci alışveriş merkezi olma özelliği taşıyor. En büyüğü ise ABD'nin Minnesota
eyaleti Bloomington şehrinde bulunan Mall of America.
Alışveriş merkezi 15 Ekim 2005'te Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından hizmete
açıldı. Açılıştan bir hafta sonra Türkiye'ye gelen Kuveyt Yatırım İdaresi Başkanı
Bader El-Saad, Türkiye ve Çin'i yatırımda öncelikli ülkeler olarak belirlediklerini
söyledi. Türkiye'de gayrimenkul yatırımlarıyla ilgilendiklerini, özelleştirme
projelerini de yakından takip ettiklerini belirten El-Saad, Türkiye'ye gönderilen
heyetlerin incelemelerini tamamladığını da hatırlatmıştı.
Gül'e de söylemişlerdi
Kuveytli El-Saad, yaptığı açıklamada, Türkiye'nin, ekonomik olarak çok büyük
ilerlemeler kaydettiğini, enflasyonu düşürdüğünü, mali disiplini sağladığını dile
getirerek, Türkiye'nin dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olduğunu
vurgulamıştı. El-Saad'a göre, yatırım ortamı açısından gerekli düzenlemeler yapılarak,
yabancı yatırımcı açısından uygun ortam oluşturuldu; ayrıca yeterli altyapı da
bulunuyor. Ekonomik ve siyasi istikrarın yanı sıra AB uyum politikaları yatırım
fırsatlarını artırdı. Türkiye'deki varlıkların değeri hızla artış gösterirken,
AB sürecinde daha da değerlenecek. Özerk yapıya sahip olan Kuveyt Yatırım İdaresi,
ABD, Avrupa ve diğer gelişmiş ülkeler başta olmak üzere yatırım imkanlarını araştırıp,
yatırım fonlarını, tespit ettiği ülkelerde değerlendiriyor. Kuveyt Yatırım İdaresi,
dış yatırımlarında, siyasi ve ekonomik istikrarın yanı sıra nispeten yüksek kazanç
getirisi de arıyor.
25 Mayıs 2006'da Türkiye'yi ziyaret eden Kuveyt Başbakan Yardımcısı Şeyh Muhammed
Sabah El Salim El Sabah, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ü ziyaretinde, Türkiye`ye
yatırım yapma arzusunda olduklarını yinelemişti.
Şeyh Muhammed, görüşmede özellikle özelleştirilmesi planlanan Halkbank, İstanbul`daki
Cevahir Alışveriş Merkezi ve doğal gaz dağıtım şebekeleriyle ilgilendiklerini
ifade etmişti. Şeyh Muhammed, görüşmede ayrıca, Kuveyt Yatırım İdaresi'nin İstanbul`da
düşük gelirliler için ev yapma planlarından bahsetmişti.
'Başbakan sat dedi'
Cevahir Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Cevahir, açıldığı günden beri
alışveriş merkezini satmak istediğine dair açıklamalarda bulunmuş hatta, kendisine
Başbakan Tayyip Erdoğan'ın, 'Satın, yeni işler yapın' dediğini de söylemişti.
Alışveriş merkezine İngiliz, Fransız bir de Arap sermayeli üç şirket talip olmuş
ve verilen fiyat en son 750 milyon dolara çıkmıştı. Cevahir, "Ancak 1 milyar doları
verene satarım, sonra da başka işler yaparım, örneğin, arazi alıp dokuz şiddetine
dayanıklı konutlar yaparım" açıklaması yapmıştı.
Tarafların ihtilafına hisse devirli çözüm
Cevahir Alışveriş Merkezi, 1935 yılında hazırlanan İstanbul İmar Planı'nda otobüs
garajı olarak ayrılan alana inşa edildi. Toplam 356 bin metrekarelik inşaat alanına
102 bin metrekare net kiralanabilir alana ve 2 bin 500 araçlık otoparka sahip
olan merkezde 320 mağaza, 34 fast-food alanı ve 14 adet lüks restoran bulunuyor.
Merkezde biri tiyatro olmak üzere 2 bin 850 kişi alan 13 salon var. 3 Eylül 1987'de
yapılan ihale sonucu, 4 Şubat 1988'de İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Cevahir
Holding arasında yüzde 59'u belediye, yüzde 41'i de Cevahir Holding'e ait olmak
üzere sözleşme imzalandı. Ancak Cevahir Holding, alışveriş merkezinin yapımı için
yer teslimi gecikince zarara uğradığı gerekçesiyle 1990'da belediye aleyhine dava
açtı. 1991 yılında sonuçlanan davada mahkeme, belediyenin 9.5 milyar lira zarar
ödemesine karar verdi. Belediye yönetimi bu parayı ödeyemeyince de holdingin payının
yükseltilmesi kararlaştırıldı. İhtilaf da bu noktadan kaynaklandı. Daha sonra
İstanbul Belediyesi yüzde 9'luk hissesini Cevahir'e verince, mahkeme süreci bitmeden,
sorun eşit ortaklıkla ortadan kalkmış oldu.
Ekimde açıldı, kasımda satış görüşmeleri başladı
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, Cevahir Alışveriş Merkezi'nin
açılışından 1.5 ay sonra merkezin satışa çıkarıldığını ve 750 milyon doları geçen
çok ciddi taleplerin olduğunu, bu satıştan elde edilecek gelirin, belediye tarafından
başta ulaşım olmak üzere yatırımlarda kullanılacağının altını çizdi.
Topbaş, yaptığı açıklamada, Cevahir Alışveriş Merkezi'nin, Bedrettin Dalan'ın
belediye başkanlığı döneminde yap-işlet ve kar ortaklığı şeklinde verildiğini
ve hizmete açılan bu merkezin bugün ciddi ve önemli bir alışveriş merkezi haline
geldiğini söyledi.
Topbaş, göreve geldiği tarihten itibaren Cevahirler ile görüşmeleri sırasında,
alışveriş merkezi bittiğinde satışa hazırlıklı olmalarını, belediye olarak buranın
satışını düşündüğünü söylediğini kaydetti. 24 Kasım 2005 tarihinde de Kuveyt Yatırım
İdaresi Başkanı Bader El-Saad, Topbaş'ı ziyaret etti. El Saad'a İstanbul'un yeni
yatırım alanlarının yanı sıra, deprem riski taşıyan çöküntü alanları, çarpık yapılaşmanın
olduğu alanlar, ulaşım aksları ve vizyon projelerle ilgili yatırım alanları konusunda
bilgiler verdiğini ifade eden Başkan Topbaş, şöyle konuştu: "İstanbul yatırım
için bir fırsat olarak görülüyor. Kuveyt Yatırım İdaresi ile kentin gelişim süreci
içinde yer almaları için yapılan ön görüşmemiz olumlu geçti. Daha sonra ayrıntılı
görüşmeler de yapacağız."
Radikal Gazetesi