Kamu ihalelerine 'yeşil şirket' şartı getirmeye hazırlanan AB, üretimlerini çevre dostu olarak sürdürmeyen şirketlerden kamu alımı yapmamaya hazırlanıyor. Uygulamanın Türkiye'de hayata geçmesi ve şirketlerin buna uyum sağlayabilmesinin ise 2020'yi bulabileceği belirtiliyor.

Avrupa Birliği (AB), kamu ihalelerine "çevre dostu şirket" şartı getirmeye hazırlanıyor. Kamu alımlarında daha çevreci ve "yeşil" şirketlerin tercih edileceği yeni uygulama kapsamında, üretim aşamasında daha az enerji tüketen, organik ürün kullanan, belli miktarın altında karbon salan şirketlerden mal ve hizmet alımı yapılacak. Yeni yönetmeliğin birkaç yıl içinde tüm AB ülkelerinde uygulanmaya başlaması hedefleniyor.

Yeni yönetmelik, AB sürecinde çevre ve kamu alımları müktesebatlarına uyum sağlaması gereken Türkiye'nin de uzun dönemde uyum sağlaması gereken başlıklardan biri olarak dikkat çekiyor. Ancak Türk şirketlerin "yeşil şirketlere" dönüşmesinin ve yönetmeliğin uygulanması için gerekli yeni finansman modellerinin hayata geçirilebilmesinin 2020 yılını bulabileceği belirtiliyor.

Faaliyetlerini çevreye duyarlı şekilde yürütmeleri için iş dünyası üzerinde baskı oluşturulmasının amaçlandığını belirten Bölgesel Çevre Merkezi (REC) Türkiye Direktör Yardımcısı Kerem Okumuş, "Bu kriterleri yerine getirmeyen şirketler iş alamadıkları gibi, yönetmeliklere uymadıkları için kapatılma tehlikesiyle de karşı karşıya kalacak" dedi.

AB, uygulamada kararlı

İş dünyasını sürdürülebilir büyüme hedefine çekmeye çalışan AB, faaliyetlerini çevreye duyarlı bir şekilde yürütmeyen şirketlere kamunun kapılarını kapatmaya hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu, İsveç ve Belçika başta olmak üzere bazı AB ülkelerinin hayata geçirdiği uygulamanın tüm AB ülkelerinde aynı sertlik ve kararlılıkla yürütülmesi için yeni bir yönetmelik çalışması yürütüyor.

Yönetmeliğin amacının, faaliyetlerini çevreye duyarlı bir şekilde yürütmeleri için iş dünyası üzerinde baskı oluşturmak olduğunu belirten REC Türkiye Direktör Yardımcısı Kerem Okumuş, "Gidilecek uygulamayla örneğin şapka alacak bir kamu kurumu, 'Organik pamuktan yapılmış olsun' diyecek. Şirketler binlerce şapka satabilmek için bu tekniği araştıracak. Yani artık şirketler kamudan iş almak istiyorsa dönüşmek zorunda kalacak" diye konuştu. Okumuş, artık bu bilincin oluştuğu ülkelerde ISO 14001 belgesi olmayan şirketlerin boşta gezmeye başladığına işaret etti.

40 milyar dolarlık pazar oluşacak

Bankaların da risk yönetimi konusunda sürdürülebilir büyüme unsurunu göz önünde bulundurmaya başladığını anlatan Okumuş, "Çünkü bu kriterleri yerine getirmeyen şirketler iş alamadıkları gibi, yönetmeliklere uymadıkları için kapatılma tehlikesiyle de karşı karşıya kalacak" dedi.

Böyle bir uygulamaya uyum sağlamak için Türkiye'deki şirketlerin de büyük bir dönüşüme ihtiyaç duyacağını dile getiren Okumuş, bunun için ise iş dünyasının milyarlarca dolarlık kaynak bulması gerektiğine işaret etti. Okumuş, şöyle konuştu: "Finans kurumları için de önemli bir pazar olacak. Bankaların özel finansman paketleri oluşturması gerekecek. En azından 40 milyar dolarlık bir pazar. Bankaların bunu görüp özel finansman paketleri için hazırlıklara başlaması gerekiyor."

Sertifika programı başladı

Direktifleri uygulamayan Türk şirketlerinin sadece AB ülkelerine değil, Türkiye'de de mal satamayacağına işaret eden Okumuş, "Düzenlemeler Türkiye'de hayata geçirildiği zaman Kayseri'deki bir firma, İzmir'de ya da İstanbul'da da mal satamayacak" dedi. Okumuş, şirketlerin bundan sonraki süreçte tüm yükümlülüklerini bilip ona göre yatırım yapmaları için REC ve İtalya Çevre Bakanlığı'nın desteğiyle "AB Katılım Sürecinde İş Dünyası İçin Sürdürülebilir Kalkınma Sertifika Programı"nı hayata geçirdiklerini vurguladı. Okumuş, 29 Mart-28 Mayıs tarihleri arasında Boğaziçi Üniversitesi'nin işbirliğiyle gerçekleştirilecek programda, KOBİ'ler için burs imkânının da bulunduğunu söyledi.

Kamu alımlarında çevre kriteri hangi ülkede nasıl uygulanıyor

İsveç: Kamu tarafından yapılan araba alımlarında araçların en az yüzde 35'inin çevre dostu olması gerekiyor.

Fransa: Makine-teçhizat alımlarının yüzde 20'si, ahşap ürünlerin yüzde 50'si çevre dostu ürünler arasından seçiliyor.

İtalya: Kamu alımlarının en az yüzde 30'unun çevre dostu ürünlerden, yüzde 40'ının elektrik sarfiyatını düşüren ürünlerden, yüzde 30'unun ise yenilenebilir ürünlerden yapılması gerekiyor.

Belçika: Makine-teçhizat alımlarının en az yüzde 50'sinde çevre kriteri gözetiliyor.

Avusturya: 2007'de pilot uygulama başlatan Avusturya'da, 2010 yılı itibariyle kâğıt ürünlerinde yüzde 30, makinelerde yüzde 20, temizlik ürünleri ve teknolojik ürünlere yönelik alımlarda ise yüzde 90 oranında çevre dostu kriteri aranacak.