TOKİ Başkanı Bayraktar, "200-350 YTL taksitle 15 yıl vadeli konut satıyoruz. Bu konutlar kapışılır" dedi. TOKİ'nin bugünden itibaren 50 il, 119 bölgede satışa çıkaracağı konutlar için, yoksullara peşinatsız 240 ay vade, alt gelir gruplarında bulunanlara da 4 bin YTL'den başlayan peşinatlarla, 180 ay vade ile ödeme kolaylığı sağlanacak dedi. Devlet Bakanı Abdüllatif Şener ise hesabını iyi yapan konut sahibi olabilir. Ancak, Mortgage sisteminin Türk finans tarihinin en önemli reformlarından birisi olduğunu ve Türkiye'de konutların yüzde 40'ının sahibinin oturmadığı, yüzde 55'inin de ruhsatsız olduğunu belirterek; "Her yıl 300 bin yeni konut açığı ortaya çıkıyor. Bir taraftan da sayısı artan genç nüfus ev sahibi olmak istiyor. Türkiye'de kırsal nüfus yüzde 30 seviyesinde. İleride bu nüfus kentlere taşınacak ve konut açığı yıllarca devam edecek. Böyle bir ortamda insanımız sürekli olarak şunu soracak: Ben nasıl konut sahibi olurum?" dedi.

2007 YILI SONUNDA 250 BİN KONUT
Yoksullar ve alt gelir grubu, evlerine taşınıncaya kadar hiçbir şekilde taksit ödemeyecek. Bu grupta bulunanlar, aylık 250 YTL'den başlayan taksitleri, anahtar teslimini takip eden aydan itibaren ödenmeye başlayacak. Orta gelir grubu için üretilen konular da yüzde 10-15-25-40 peşinat ve 96-108-120 ay vade seçenekleriyle satışa sunulacak. Hak sahipleri, başvuruda bulunanlar arasından noter huzurunda çekilecek kura ile belirlenecek. Söz konusu uygulamayla satışa sunulan 36 bin konut, bir başka deyişle 2.5-3 milyar YTL'lik satış anlamına gelirken, söz konusu tutar; hem emlak piyasasını hem de ekonomiyi canlandıracak büyüklükte bir rakam olarak nitelendiriliyor. Ayrıca 2007 yılı sonu için 250 bin konut yapmayı hedefleyen TOKİ'nin, yıl sonu hedefini bu ayın sonunda yakalamış olacağı, kurumun önümüzdeki dönem için de 500 bin konutluk program yaptığı ifade ediliyor. Alınan bilgiye göre TOKİ, 2003 yılında başlatılan "Planlı Kentleşme ve Konut Üretimi Programı" kapsamında, 81 il ve bunlara bağlı 301 ilçede, 666 şantiyede, 242 bin 969 konut başlatırken, bunlardan 130 bini tamamlandı veya tamamlanma aşamasında. Bugüne kadar satışa sunulan 178 bin 745 konuttan 157 bin 431'i de satıldı. TOKİ'nin başlattığı 295 bin 776 konuttan 242 bin 969'sı, yani yüzde 82'si sosyal konut niteliğinde bulunuyor. Vatandaşları, kentlerde bulunan TOKİ bürolarına müracaat etmesi gerekiyor. Hesabını iyi yapan konut sahibi olabilir Devlet Bakanı Abdüllatif Şener, mortgage sisteminin Türk finans tarihinin en önemli reformlarından birisi olduğunu söyledi. Türkiye'de konutların yüzde 40'ının sahibinin oturmadığı, yüzde 55'inin de ruhsatsız olduğunu belirten Şener, "Her yıl 300 bin yeni konut açığı ortaya çıkıyor. Bir taraftan da sayısı artan genç nüfus ev sahibi olmak istiyor. Türkiye'de kırsal nüfus yüzde 30 seviyesinde. İleride bu nüfus kentlere taşınacak ve konut açığı yıllarca devam edecek. Böyle bir ortamda insanımız sürekli olarak şunu soracak: Ben nasıl konut sahibi olurum?" dedi.


TÜRKİYE'DE KALICI BİR KONUT EDİNME SİSTEMİ
Eski konut kredi sistemiyle de insanlarımızın konut sahibi olabildiklerini hatırlatan Şener, "Ancak bunun sürdürülebilirliği yoktu. Bankacılık sistemi günün birinde bu sisteme dur demek zorundaydı. Bankaların mortgage kanununun çıkacağı ile ilgili kesin kanaatleri olmasaydı daha birkaç sene öncesinden konut kredileri hacmi daralır, bankalar bunu sürdüremezlerdi. Çünkü bankalar verdikleri konut kredisini iki kaynaktan sağlıyorlar. Birincisi vatandaşların bankalara yatırdıkları paralar. Bir banka üç ay vadeli topladığı parayı 20 yıl vadeli krediye dönüştüremez. Bu kaynağı sonsuza kadar işletemez, bir süre sonra durdurur. İkinci kaynak ise yurt dışından gelen krediler. Bunlar uzun vadeli olsa bile kur uyuşmazlığı sıkınsı var. Ancak bu sistemle bankalar, kredi verdikleri konutlara ipotek koyacaklar. Koymuş oldukları ipoteği menkul kıymetleştirmek suretiyle Menkul Kıymetler Borsası'nda işleme tabi tutacaklar. Bu menkul kıymet ihraç edildiğinde zaten banka vermiş olduğu krediyi finanse etmiş olacak. 'Türkiye'de zaten konut kredileri sistemi vardı' diyenler bilsinler ki bu, mortgage geleceği için vardı. Artık Türkiye'de kalıcı bir konut edinme sistemi var ve bu sistem herkese uzun vadeli taksitlerle ev sahibi olma imkanı sunuyor" dedi.

SİSTEMİN İŞLEYİŞ SÜRECİ
"Bu sistemde konut sahibi olmak isteyen bir vatandaşımız, konut fiyatının yüzde 25'ini cebinden ödüyor, kalanı için herhangi bir bankayla sözleşme yaparak uzun vade ve belli bir faizle mortgage kredisi alıyor" diyen Şener, "Ancak kişi bankaya borçlanıyor, banka da borcunu garantiye alabilmek için evin üzerine ipotek koyuyor. Taksitler bittikten sonra ipotek kalkıyor" dedi. Sistem için söylenen "kira öder gibi ev sahibi olma" ifadesine de açıklık getiren Şener, "Bunu alacağınız konutun fiyatı, kredinin miktarı, ödediğiniz kira, aylık kredi taksiti, vade ve faizle bağlantılı olarak değerlendirmek gerekir. Mesela 50 bin YTL'lik 20 yıl vadeli ve yüzde 1 sabit faizle alınan bir kredide ödeyeceğiniz taksit 551 YTL'dir. Yani tüketici 'Bu kadar kira verene kadar, ev sahibi olurum' diye hesap yapabilecek. Hesabını düzgün yapan herkes konut sahibi olabilir" dedi. Şener, kredinin erken kapatılması durumunda tüketiciyi neler beklediği konusunda şunları söyledi: "Burada bir erken ödeme ücreti alınıyor. Mesela 20 yıl vadeli bir kredi aldınız ve 10. yılda tamamını ödemek istiyorsunuz. 100 bin YTL'lik bir kredi almışsınız ve 50 bin YTL'sini ödemişsiniz. Kalan 50 bin YTL'lik ana paranın yüzde 2'si kadar, yani bin YTL ilave ödemeyle hesabı kapatıyorsunuz. Bu niye alınıyor? Bir paranın maliyetini sistemdeki diğer kişiler değil, o parayı kullanan ödesin diye alınıyor. Bankalar o gayrimenkulün üzerindeki ipoteği tahvile çevirip borsada işleme girdiği zaman ona dayalı tahvilin vadesini ve o tahvile ödeyecekleri faizi de belirliyorlar. Yani kredi verirken alacakları faiz ve vadeyle çıkardıkları tahvilin faiz ve vadesini de ona uyumlu hale getiriyorlar. Bu ikisi arasında öngörülenin dışında bir noktaya gelinip, tüketici hesabını kapattığı zaman bankanın tahvili halen piyasada işlem gördüğü için, o fazladan ödemeye devam etmiş olacak. Banka erken ödeme dediğimiz bu ücretle tüketicinin borcunu kapatıyor ve tahvil piyasasındaki risklerini bütün müşterilerine yaymış olmuyor. Banka riskini bütün müşterilerine baştan kredi verirken, kredi faizini olması gerekenin daha üzerinde belirler. Bu erken ödeme ücreti faizlerin düşmesini de sağlayacak. Bu aslında tüketici aleyhine değildir."

FAİZLER DÜŞTÜĞÜNDETÜKETİCİ NE YAPMALI?
Şener şu örneği verdi: "Bir tüketici 20 yıl vadeli aylık 1.2 sabit faizle 100 bin YTL kredi aldı. Bu her ay 1273 YTL taksit eder. Krediyi aldıktan bir yıl sonra faiz oranlarının yüzde 1.1'e düştüğünü düşünelim. Tüketici eski kredinin tamamını kapatıp yeni krediye geçmek istediğinde, yüzde 2'lik erken ödeme ücretini ödediğinde 19 yıllığına yeni aldığı kredinin aylık taksiti 43 YTL azalıyor. Dolayısıyla erken ödeme imkanının sağlanmış olması ve buna bağlı olarak aynı konut üzerinden yeni düşük faizle kredi alma hakkının tanınmış olması aslında tüketicinin yararına bir durum. Ayrıca mortgage kredisi ile ev alan biri borcunu ödemeye devam ederken evi satabilecek. Örneğin evi aldıktan bir süre sonra konut fiyatları arttı. Satarsınız, bankaya borcunuzu kapatırsınız, aradaki fark da sizin kârınız olur."