Tarihte binlerce yıldır bütün uygarlıkların evden ibadethaneye her türlü yapyda kullandığı niş, Fransyzca bir sözcük. Duvar içindeki oyuk, göz, hücre anlamİna geliyor.Shape mimarlık ve iç mimarlık bürosunun iki ortaşı iç mimar Mete övür ve mimar Meral başcy'nın son on yıldır büyük talep gören niş hakkİndaki görü?leri ?öyle, övür’e göre nişin modern kent yaşamİna dönü?ünün en büyük nedeni, on yıl önce yayınlanmaya başlayan korasyon dergileri. Bir sinemadaki afi?le kuyumcudaki gerdanlığı etkili bir biçimde sergilemek, uzun ve düz bir koridoru hareketli hale getirmek, güzel bir antika objeyi evin kör noktasında değerlendirmek için niş yapılıyor. Avrupa’da olduğu gibi Selçuklu ve Osmanlı mimarisinde de syk görülen nişler, Anadolu evlerinde yağıyor. Gaz lambası ya da Kur’an konduğu gibi bazen yatak ve yorganların üst üste dizildişi "yüklük" olarak günlük hayatın syradan bir parçası oluyor.
Safranbolu evlerinde usta ah?ap oymalarla, Mardin evlerinde de dantel gibi işlenmiş taşlarla süsleniyor. Günümüzde niş, hep kullanılmak istenen ama her zaman da isabetli kullanılamayan bir unsur. Ehil olmayan eller tarafından mesela alçypancylar tarafından modern kent yapılarına uygulanmaya kalkığıldığında pek başarylı sonuçlar vermiyor. Estetik bir yana duvarın incelmesine, yapyda taşıyycylığın azalmasına neden olabiliyor. Bu nedenle mimari maharet gerektiriyor.
Mimar Mete övür, "niş ev, restoran, ofis dekorasyonlarına girdi. Projede olmasa da duvarlar, yalancı kolonlar yapılarak yerli yersiz nişler yaratyldy" diyor. Eskiyen dekoru yenilemek için gittiklerinde karşılaştıkları bazı niş manzaralarını anlatyyor: "Aydınlatma sistemi var ama içine konacak obje bulunamamy?. Fonksiyonel olmadığı gibi alan kaybettirmiş. Oysa mimarinin temel çıkış noktası ihtiyaçtır." başcy, "Ya kapatyyoruz ya da işlevli hale getiriyoruz" diyor.
Galata, Cihangir ve ğişli’deki eski yapılar niş zengini. Yeni mekan sahiplerinin ise proje ya da dekorasyon aşamasında talep etmeleri gerekiyor.
Hem ihtiyaç hem dekor
Evde çok güzel bir tablo vardır ama ona uygun bir yer bir türlü bulunamamİştır. O tablo bir nişin içine asıldığında dikkatleri üzerinde toplamakla kalmaz, bütün atmosferi de değiştirdişi gibi derinlik de katar. övür ve başcy’nİn, dekore edecekleri evdeki çok güzel antika objeler nedeniyle niş açtıkları çok olmuş.
nişler modern mimaride bazen spontane de çıkabiliyor. Yatak odasındaki darlık, yataşın başındaki duvara açylan iki nişle hem gideriliyor, hem iki komodine dönü?ebiliyor. Mesela iki duvar birleştişinde ortaya çıkan açy farky, kullanılamayan bir alan yaratyyorsa bir nişe dönü?türülebiliyor. Ancak, içine koyacak uygun bir obje varsa.
Görsellişi ön plana çıkaryrken fonksiyonellişi kaybedip zarara uşramamak gerekiyor. "Ben bu duvara niş açtırayym, sonra da gidip çukurcuma’dan bir antika obje alayym" olmuyor. başcy, "O zaman kartpostal gibi yapay duruyor" diyor.
Ev kadınları sevdi
Dekorasyon dergileri 90’lı yıllardan itibaren hayatımıza girdi. Ev kadınları dergiye baktıklarında ’Ne kadar güzelmiş bu nişler. Benim evim de böyle olsun’ demeye başladı. Modern mimaride 1950 ve 60’larda çok güzel nişler yapıldı. Ama kaç kişi gidip gördü? Ama medya aracılığııla gören ve benimseyenler bu furyayı yaratty.
Kaynak: Hürriyet
