Satıcı görünen kişinin kimliğine göre satılacak yerin maliki olup olmadığını
araştırın. Varsa tapu senedini isteyin. Tapu dairesinden bu yerin o kimse adına
kayıtlı olup olmadığını sorun. O kimse adına kayıtlı ise üzerinde taşınmaz malın
kıymetini azaltacak bir kayıt (haciz, ipotek, irtifak gibi), tapuda devrine bir
engel bulunup bulunmadığını tapu görevlilerine sorarak öğrenin.
Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş bir yer alıyorsanız yönetim planını
mutlaka inceleyin. Burayı aldıktan sonra bu yönetim planındaki hükümler sizi de
bağlayacaktır. Bir yerde kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş olup olmadığını
tapu müdürlüğüne sorarak öğrenebilirsiniz. Ayrıca tapu kütüğünün beyanlar sütununda
buranın bir yönetim planı olduğu yazılıdır. Siz burayı satın alırken düzenlenen
satış resmi senedinin arkasına yönetim planının varlığı yazılır ve altı size imzalatılır.
İşte attığınız bu imza ile yönetim planındaki tüm hükümleri kabul etmiş olursunuz.
Tapu bilgilerine ulaşamıyorsanız, satıcıdan, taşınmazın üzerinde mevcut
tüm hak ve yükümlülükleri gösterir yeni tarihli tapu kayıt örneği getirmesini
isteyin. Alacağınız yer konut, işyeri gibi yapılı bir yer ise tapu sicil müdürlüğü
veya belediyede inşaat projesi vardır. İnşaat projesini inceleyin. Zemindeki fiili
durumunun projesine uygun olup olmadığını kontrol ediniz. Projesine aykırı tadilat
ve ilaveler varsa ileride belediyece ceza yazılabilir, yıktırılabilir.
Mutlaka satış protokolü yapın. Bu protokol iki nüsha olsun. Birisi alıcıda,
diğeri satıcıda kalsın. Anlaşmaya vardığınız satış şartlarını ayrıntıları ile
bu protokole yazarak karşılıklı imzalayın. Mümkünse tanıklara da imzalatın. Satış
protokolü birkaç sayfadan oluşuyorsa her sayfasının imzalanmış olması gerekir.
Satış protokolü imzalamadan kaparo vermeyin. Protokole ne miktar kaparo verdiğinizi
yazın. Kaparo anlaştığınız satış bedelinin yüzde beşini geçmesin.
Bazı dükkanların bitişiğineki boşluk sonradan dükkana dahil edilmekte ve
küçük bir dükkan yasalara aykırı olacak şekilde büyütülerekfark edemeyenlere satılmaktadır.
Bunun için kat maliklerinin ve belediyenin onayı gerekir.
Alacağınız konut veya işyerinin bulunduğu bina üzerinde kat mülkiyeti olup
olmadığını tapu sicil müdürlüğünden öğreniniz. Kat mülkiyetine henüz geçilmemişse,
yapı kullanma izin belgesi (iskan ruhsatı) alınması ve kat mülkiyetine geçiş için
bazı formaliteler olacağını ve masraflar yapacağınızı unutmayın.
Kadastro müdürlüğüne giderek almak istediğiniz gayrimenkulün haritasına
bakın. Çevresinde neler olduğunu önüne, arkasına, yanına ne gibi inşaatlar yapılabileceğini
öğrenin.
Satış konusunda kesin anlaşmaya varmadan önce, gayrimenkulün değerini çevredeki
emlakçılara, iş sahiplerine, o bölgede oturan vatandaşlara sorarak araştırın.
Bölgedeki satılık olan yerleri bizzat veya telefonla arayarak fiyat araştırması
yapın. Alınacak yer işyeri ise o bölgenin iş kapasitesini araştırın.
Satış protokolüne taşınmaz malın mahalle-köy, ada-parsel, varsa bağımsız
bölüm numarasını yazın. Bilinen posta adresini de mutlaka belirtin.
Tapudaki masrafların kim tarafından ödeneceği konusunda anlaşmaya varın
ve bunu satış protokolüne yazın. Tapu müdürlüğüne kadar gelen pek çok işlemler
sırf bu masrafları kimin ödeyeceğinde anlaşmaya varılmadığından alım satım işleminden
vazgeçilmektedir. Bu durumda alıcı parasını hazırlayıp geldiğinden zarara uğramaktadır.
Mutlaka daha sonradan satıcıyı bulabileceğiniz adres ve telefonu alın. Pek
çok sebeple satıştan birkaç ay sonrasına kadar satıcıya ulaşmanız gerekecektir.
Birkaç ay içinde hiçbir sebep çıkmazsa, hiç değilse arayıp teşekkür edersiniz.
Taraflardan birinin cayması halinde cezai şart ödeyeceğini satış protokolüne
yazın ve cezai şart miktarını belirleyin. Genelde alıcı vazgeçerse verdiği kaparo
yanar. Satıcı vazgeçerse aldığı kaparo ile birlikte bir o kadar daha ödeme yapar.
Satış gününe kadar işlemiş emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, su, elektrik,
doğalgaz, apartman aidatı, telefon, kablolu TV. gibi borçların kim tarafından
ödeneceğini kararlaştırın. Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre bu borçların teminatı
gayrimenkuldür.
Bu itibarla, alacaklı idare gayrimenkul üzerine haciz koyarak gayrimenkulün
satışını isteyebilir. Bu yüzden satıcıdan bu idarelerden alınmış "...borcu yoktur."
yazısının getirilmesini istemekte yarar vardır. Bu mümkün olamazsa bu borçlardan
sorumluluğun satıcıya ait olduğunu protokole yazın.